Krahas një bufeje trendesh, termash dhe përmbajtjeje “brain rot”, viti 2025 pa platformat e rrjeteve sociale të përballeshin me ligje për kufizimin e moshës, përmbajtje të gjeneruar nga AI dhe një mosbesim gjithnjë në rritje nga përdoruesit.
Teksa një vit tjetër po i afrohet fundit, shumë prej nesh po përgatiten për një vërshim Reels-ash reflektuese në Instagram, arritje të filtruara – dhe rezoluta për të bërë më pak doomscroll. Në të vërtetë, rrjetet sociale mbeten një forcë dominuese në jetën tonë; një mënyrë se si masim sukseset tona, lidhemi me të tjerët dhe ndjekim lajmet dhe trendet. Madje ato kanë riformësuar edhe gjuhën që përdorim, me shumë nga fjalët e vitit 2025 në fjalorë që janë krijuar nga rrjetet sociale: rage bait, parasocial dhe AI slop, për të përmendur disa.
Megjithatë, që prej rritjes së inteligjencës artificiale (AI), ka pasur edhe një ndryshim të madh në mënyrën se si njerëzit i përdorin dhe i shohin rrjetet sociale. Keqinformimi në rritje ka çuar në mosbesim dhe një ndjenjë zhgënjimi që reflektohet në përdorimin e platformave. Ndërsa Facebook mbetet më i popullarizuari, sipas kompanisë së marketingut të motorëve të kërkimit Semrush, aplikacionet e drejtuara nga komuniteti si Reddit dhe Discord vazhdojnë të rriten, teksa njerëzit kërkojnë hapësira online më kuptimplota, më intime dhe më autentike. Në të njëjtën kohë, rregullatorët po vazhdojnë të lundrojnë tensionet mes një interneti të hapur dhe sigurisë online, duke e bërë vitin 2025 të ndihet si një pikë kthese madhore për mënyrën se si kompanitë e rrjeteve sociale do të operojnë në vijim.
Nga ligjet për verifikimin e moshës deri te polemikat e mëdha që përfshinë chatbot-in AI Grok të Elon Musk, ja një vështrim më i afërt mbi disa nga temat kryesore të diskutimit në rrjetet sociale këtë vit.
Ndalimet e rrjeteve sociale dhe mbrojtja e të miturve
Më 10 dhjetor, Australia zbatoi një masë të paprecedentë në botë: ndalimin e rrjeteve sociale për këdo nën moshën 16 vjeç. Kjo do të thoshte se fëmijët nuk mund të kishin më akses në llogari në platforma përfshirë Instagram, Snapchat, TikTok, YouTube, X dhe Facebook, të cilat përballen me gjoba të rënda nëse konstatohet se shkelin ligjin. Edhe pse ekstrem, ky hap pasqyron shqetësimet në rritje se rrjetet sociale po dëmtojnë shëndetin mendor të të rinjve, me Organizatën Botërore të Shëndetësisë (OBSH) që raporton se 1 në 10 adoleshentë kanë përjetuar pasoja negative nga përdorimi i tyre.
Danimarka më pas njoftoi plane për të ndjekur të njëjtën rrugë, duke propozuar që kushdo nën 15 vjeç të bllokohet nga aksesimi i rrjeteve sociale, përveç rasteve kur prindërit plotësojnë një vlerësim të posaçëm. Vende të tjera, përfshirë Spanjën, Greqinë dhe Francën, kanë bërë gjithashtu thirrje për masa të ngjashme mbrojtëse. Ndërkohë, ligje të rrepta për verifikimin e moshës u zbatuan në kuadër të Aktit të Sigurisë Online të Mbretërisë së Bashkuar në korrik, duke i ndaluar të miturit të shohin përmbajtje për të rritur ose çdo gjë që mund të nxisë sjellje të rrezikshme.
Efektiviteti i këtyre legjislacioneve të reja ende nuk është kuptuar plotësisht, me disa ekspertë që ruajnë skepticizmin, por tashmë po dëgjojmë për mënyra kreative se si adoleshentët po përpiqen t’i anashkalojnë rregullat. Shumë prej tyre po i drejtohen aplikacioneve të mesazheve si WhatsApp, ose madje po blejnë maska rrjete që duken si të rritur për të mashtruar njohjen e fytyrës.
“AI slop”, deepfake-et dhe përhapja e keqinformimit
Viti 2025 ishte viti kur “AI slop” pushtoi gjithçka. Ky term, që i referohet imazheve dhe videove të rreme të krijuara nga mjete gjeneruese të AI-së si Sora, ka përmbytur rrjetet tona sociale me absurditete me përpjekje minimale, si këlyshë që shndërrohen në simite me kanellë, mace që arrestohen, ose memet çuditërisht të njohura të “Italian brain rot”.
@cloudlando
Balerinnaaaa Cappucinna 🙄
#CappuccinoHead #BalletArt #SurrealCharacter #FantasyFigure #LatteArtLover #CoffeeBallerina #AIArtworks #RealisticFantasy #WhimsicalDesign #CreativeFusion #TänzerinMitKaffeekopf #MagicalVibes #TikTokArt #SurrealAesthetic #DreamyScene #CappuccinoLove #AIgenerated #KunstInspiration #BallettLiebe #Kaffeekunst
♬ Balerinna Cappucinna – AIronic Fun
Edhe pse në dukje e padëmshme, kjo e ka bërë edhe më të vështirë lidhjen me përmbajtje reale të krijuar nga njerëz të vërtetë. Në disa raste, ka çuar gjithashtu në përhapjen e mashtrimeve dhe keqinformimit – madje edhe nga politikanë. Presidenti amerikan Donald Trump vazhdon të jetë një nga shkelësit më të këqij në këtë drejtim, duke ndarë në një rast imazhe të gjeneruara nga AI që paraqisnin këngëtaren Taylor Swift duke e mbështetur atë.
AI është përdorur gjithashtu për të rritur prodhimin e deepfake-eve, video që imitojnë fytyrën, trupin ose zërin e një personi për të përhapur informacion të rremë. Një shembull i tillë përfshinte një video të fabrikuar të publikuar në TikTok, që tregonte një grua në një emision televiziv duke pranuar mashtrim me ndihmat sociale, të cilën media si Fox News e raportuan gabimisht.
Në përpjekje për ta luftuar këtë, platforma si Meta dhe TikTok kanë filluar të etiketojnë çdo përmbajtje të gjeneruar nga AI. Megjithatë, shkalla me të cilën po prodhohet një përmbajtje e tillë e ka bërë të vështirë zbatimin e plotë të kësaj mase, me një raport të qershorit nga bordi i brendshëm mbikëqyrës i Meta-s që konstatoi se etiketimi ishte “i paqëndrueshëm”.
Chatbot-i i Elon Musk dhe gjuha e urrejtjes
Shumë nga platformat e mëdha të rrjeteve sociale kanë integruar asistentë AI në shërbimet e tyre, duke ofruar mbështetje të automatizuar për krijimin e përmbajtjes, kërkimet dhe shërbimin ndaj klientit. Megjithatë, është chatbot-i Grok i Elon Musk ai që ka shkaktuar më shumë polemika këtë vit. I krijuar nga kompania e miliarderit të teknologjisë xAI, Grok bëri bujë në korrik për lavdërimin e Adolf Hitlerit dhe për akuzimin e një llogarie bot me një mbiemër hebre se po festonte vdekjen e fëmijëve të bardhë në përmbytjet në Teksasin qendror.
Në atë kohë, Musk u përgjigj se mjeti i AI-së ishte “tepër i etur për të kënaqur dhe për t’u manipuluar”, një problem që “po adresohej”. Megjithatë, Grok ka vazhduar të ndajë përgjigje shqetësuese, përfshirë teori konspirative antisemite dhe këshilla se si të përndiqen njerëzit.
Rregullore më të forta dhe llogaridhënie algoritmike
Rregullimi më i rreptë i hapësirave online u intensifikua këtë vit, me Aktin e Sigurisë Online të Mbretërisë së Bashkuar që hyri në fuqi dhe që kërkon transparencë dhe llogaridhënie më të madhe nga kompanitë e rrjeteve sociale. Akti i Shërbimeve Digjitale (DSA) i BE-së vendosi gjithashtu gjobën e tij të parë ndonjëherë, duke e dënuar X-in e Elon Musk me 120 milionë euro. Politika e reklamimit e platformës dhe shenjat blu të verifikimit (dikur të përdorura për të sinjalizuar një llogari të verifikuar, por tani të shitura për këdo) u gjetën se nuk përmbushnin ligjin e BE-së për shkak të mungesës së qartësisë.
TikTok u gjobit gjithashtu me 530 milionë euro nga Komisioni Irlandez për Mbrojtjen e të Dhënave (DPC) në maj, për dështimin në mbrojtjen e të dhënave personale të përdoruesve të BE-së gjatë një transferimi drejt Kinës. Sasitë masive të të dhënave (dhe fuqisë) që platformat e rrjeteve sociale zotërojnë, së bashku me shqetësimet e përmendura për ndikimin e tyre potencialisht të dëmshëm, nënkuptojnë se shqyrtimi legjislativ ka gjasa të intensifikohet edhe më shumë në vitin 2026.
