Mesatarisht, më pak se 60 për qind e evropianëve kanë të paktën aftësi digjitale bazë, dhe më pak se 30 për qind kanë aftësi mbi bazën, sipas Indeksit të Ekonomisë dhe Shoqërisë Digjitale (DESI) të BE-së.
Rezultatet janë më të dobëta për ata të moshës 55–74: mesatarisht, më pak se 40 për qind kanë aftësi bazë, dhe më pak se 15 për qind kanë aftësi mbi bazën.
Përmirësimi i aftësive digjitale bazë: Hungaria, Çekia dhe Estonia udhëheqin
Edhe pse si BE-ja ashtu edhe shtetet anëtare kanë prezantuar masa të ndryshme për të përmirësuar aftësitë digjitale në të kaluarën, progresi gjatë pesë viteve të fundit ka ndryshuar ndjeshëm mes shteteve.
Progresi i disa vendeve në ngritjen digjitale duhet marrë me rezervë: Finlanda, Holanda, Irlanda, Danimarka dhe Suedia kanë qenë në pesëshen e parë që nga 2022, kështu që ato nuk kishin domosdoshmërisht hapësirë të mjaftueshme për rritje.
Indeksi DESI 2025
Kur shikojmë pas në progresin e vendeve, Hungaria udhëheq në përmirësimin e aftësive digjitale bazë mes qytetarëve 18–74 vjeç, me një rritje prej 9.8%. Çekia ndjek me 9.42%, duke hyrë në pesëshen e parë të BE-së sipas aftësive digjitale bazë, e ndjekur nga Estonia (6.24%) dhe Belgjika (5.16%).
Të gjitha vendet e tjera u përmirësuan me më pak se 5%: Bullgaria 4.34%, Lituania 4.07%, Holanda 3.76%, Gjermania 3.30%, dhe Finlanda 2.81%. Mesatarja totale e BE-së u rrit vetëm me 1.64%. Progresi i disa vendeve madje ra: Letonia –5.46%, Kroacia –4.42%, dhe Sllovakia –3.87%.
Përmirësimi i aftësive digjitale mbi bazën: Çekia, Hungaria, Estonia dhe Finlanda udhëheqin
Pamja është shumë më modeste për aftësitë digjitale mbi bazën, të cilat janë veçanërisht të rëndësishme duke marrë parasysh objektivat më të gjera të BE-së për IA të përcaktuara në Planin e Veprimit të Kontinentit të IA-së.
Vetëm Holanda dhe Finlanda shënojnë mbi 50% në Indeksin DESI 2025; mesatarja e BE-së është nën 30%, dhe disa vende, si Bullgaria dhe Rumania, shënojnë nën 10%.
Indeksi DESI 2025
Sa i përket progresit, Çekia spikat sërish me +11.42% vitet e fundit. Estonia ndjek me +7.16%, Hungaria +6.59%, dhe Finlanda +5.50%.
Të gjitha vendet e tjera u përmirësuan nën 5%: Irlanda +4.13%, Qipro +4.01%, dhe Lituania +2.89%. Mesatarja e BE-së u rrit vetëm me +0.86%. Disa vende ranë në rezultate: Letonia –7.24%, Kroacia –6.18%, Luksemburgu –3.95%.
Të moshuarit evropianë mbeten të pambrojtur digjitalisht
Të moshuarit evropianë mbeten të pambrojtur digjitalisht – mesatarisht, më pak se 40% zotërojnë aftësi digjitale bazë. Për më tepër, shihet një pabarazi e madhe mes udhëheqësve dhe ndjekësve: ndërsa pothuajse 70% e qytetarëve në Holandë, pothuajse 60% në Finlandë zotërojnë të paktën aftësi digjitale bazë, më pak se 20% e qytetarëve polakë, qipriotë, bullgarë dhe rumunë mund të mburren me të njëjtën gjë.
Belgjika ishte udhëheqëse kur bëhet fjalë për përmirësimin e aftësive bazë të personave 55–74 vjeç me +10.5%, Çekia me +9.66%, Hungaria me +9.3%, Estonia me +6.76%.
Interesant është fakti që niveli i aftësive bazë në Irlandë për moshën 55–74 ra me –8.09%, dhe në Slloveni me –5.85%. Mesatarja e BE-së u rrit vetëm me +2.43%.
Indeksi DESI 2022–2025 / Aftësi digjitale bazë (evropianë 55–74 vjeç)
Pamja është edhe më e zymtë kur bëhet fjalë për aftësitë mbi bazën: udhëheqësit tradicionalë, Holanda, kanë më pak se 40% të qytetarëve me këto aftësi, më pak se 30% në Finlandë, ndërsa mesatarja e BE-së është nën 15%.
Indeksi DESI 2025
Sa i përket progresit në përmirësimin e aftësive digjitale mbi mesataren te europianët më të moshuar, Irlanda spikat me +7.08%, Lituania me +4.06%, Holanda me +3.77%, dhe Polonia me +3.65%.
Rezultatet bullgare në 2025 janë më të këqija se ato të 2022 me –3.48%, kroate –2.54%, italiane –2.1%.
Çfarë vjen më pas: planet e BE-së
BE ka pranuar mungesën e progresit në përmirësimin e aftësive digjitale të europianëve, duke treguar se, pa një ndryshim qasjeje, BE do të arrijë vetëm 60% të qytetarëve me aftësi digjitale bazë deri në 2030, shumë më pak se objektivi 80%.
Raporti i tretë për Dekadën Digjitale paraqet disa masa që BE po planifikon të zbatojë: Paketa e Aftësive e miratuar në mars 2025 ka një fokus të fortë te aftësitë digjitale dhe përfshin Unionin e Aftësive dhe Planin e Veprimit për Aftësitë Bazë.
Estonia, për shembull, tashmë ka një program të aftësive IA për shkollat – AI Leap 2025 – që bashkëpunon me ofrues të IA për të trajnuar 20,000 nxënës dhe 3,000 mësues. Duke marrë parasysh që Estonia ka rreth 158,000 nxënës, programi arrin të paktën 12% të tyre çdo vit, dhe këto shifra do të rriten me kalimin e viteve. Në 2026, Estonia planifikon të zgjerojë programin duke përfshirë edhe 38,000 nxënës dhe 2,000 mësues të tjerë (25% e totalit).
Holanda, një vend udhëheqës në të gjithë treguesit e aftësive digjitale, ka qenë gjithmonë një hap përpara: më parë kishte të ashtuquajturin buxhet STAP (i përfunduar në 2023), i cili siguronte llogari individuale për të nxënit që subvenciononin ngritjen e aftësive të të rriturve. Me shifrat e aftësive shumë mbi mesataren e BE-së, holandezët tani po përqendrohen te aftësitë për IA (përmes AiNED – National Growth Fund), rikualifikimin për nevojat ICT (Human Capital Agenda), dhe grantet për SME-të për të zhvilluar aftësi digjitale.
Finlanda, një tjetër vend me rezultate të mira, ka ndërtuar platformën e përbashkët për të nxënit digjital Opin.fi me 37 institucione të arsimit të lartë për të mbështetur të nxënit gjatë gjithë jetës. Përveç kësaj, Agjencia e të Dhënave dhe Shërbimeve të Popullsisë në Finlandë ofron materiale trajnimi për qytetarët dhe bashkitë për mbështetje digjitale./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
