Vendet vazhdojnë të jenë të ndara se si të frenohet prodhimi i plastikës, duke rrezikuar progresin mbi një marrëveshje historike globale kundër ndotjes.
Negociatorët që po punojnë për një traktat për të adresuar ndotjen globale nga plastika diskutuan të mërkurën një draft të ri të tekstit, i cili nuk do të kufizonte prodhimin e plastikës dhe as nuk do të trajtonte çështjen e kimikateve të përdorura në produktet plastike.
Bisedimet ngecën vetëm një ditë para përfundimit të planifikuar, pasi vendet me qëndrime shumë të ndryshme shprehën zhgënjimin e tyre me draftin.
Ky draft mund të ndryshojë ndjeshëm dhe një version i ri pritet të dalë të enjten, dita e fundit e planifikuar e negociatave.
I ‘paekuilibruar’ apo një ‘pikënisje mjaft e mirë’?
Kur u mblodhën të mërkurën në mbrëmje, delegacioni i Kolumbisë tha se teksti ishte plotësisht i papranueshëm sepse ishte i paekuilibruar dhe mungonte ambicia si dhe detyrimet globale të nevojshme për t’i dhënë fund ndotjes nga plastika. Delegacioni deklaroi se nuk do ta pranonte këtë formulim si bazë për negociata.
Kreu i delegacionit të Panamasë, Juan Carlos Monterrey Gómez, u ngrit dhe duartrokiti. Shumë delegacione ranë dakord, përfshirë Meksikën, Kilin, Ganën, Kanadanë, Norvegjinë, Mbretërinë e Bashkuar, Bashkimin Evropian dhe grupin e shteteve të vogla ishullore në zhvillim.
“Ne e kemi bërë të qartë se teksti mbi tavolinë nuk është i pranueshëm për BE-në,” tha Komisionerja Evropiane për Mjedisin, Qëndrueshmërinë e Ujit dhe një Ekonomi Qarkulluese Konkurruese, Jessika Roswall.
Përfaqësuesi i BE-së, Magnus Heunicke, tha në një postim në rrjetet sociale se teksti “nuk plotëson minimumin e nevojshëm për t’iu përgjigjur sfidës së madhe të plastikës”.
“Le të jem e qartë, kjo nuk është e pranueshme për brezat e ardhshëm,” tha Erin Silsbe, përfaqësuese e Kanadasë.
Vendet prodhuese të naftës dhe gazit shprehën shqetësime të tjera, me Arabinë Saudite, Kuvajtin, Katarin dhe të tjera që thanë se drafti nuk ka përfshirjen që ata duan për të vendosur parametrat e traktatit ose përkufizime të sakta.
Shtetet e Bashkuara thanë se gjashtë nene të tij kalonin vijat e kuqe, por nuk specifikuan cilat.
Delegacioni i Indisë, nga ana tjetër, e quajti draftin një “pikënisje mjaft të mirë”.
Çfarë përfshinte drafti i traktatit?
Drafti përmend një herë prodhimin e plastikës në preambulë, duke rikonfirmuar rëndësinë e promovimit të prodhimit dhe konsumit të qëndrueshëm të plastikës. Ai nuk përfshin një nen mbi prodhimin, siç kishte një draft i mëparshëm. Nuk ka asnjë përmendje për kimikatet.
Dispozitat e reja synojnë të reduktojnë numrin e produkteve problematike plastike që shpesh përfundojnë në mjedis dhe janë të vështira për t’u ricikluar, si dhe të promovojnë ridizajnimin e produkteve plastike në mënyrë që ato të mund të riciklohen dhe ripërdoren. Palët e traktatit do të përmirësonin menaxhimin e mbetjeve të tyre.
Luis Vayas Valdivieso, kryetari i komitetit negociues, hartoi dokumentin bazuar në qëndrimet e shprehura nga vendet gjatë negociatave. Ai u tha se e bëri këtë për t’i afruar drejt një instrumenti juridikisht të detyrueshëm dhe se ata mund ta formësojnë dhe përmirësojnë atë, si dhe të shtojnë ose të heqin formulime.
Me pak kohë të mbetur, ai tha, është koha për të ndërtuar ura, jo për t’u ngulur pas vijave të kuqe.
David Azoulay, kreu i delegacionit për Qendrën për të Drejtën Ndërkombëtare të Mjedisit, tha se teksti “tallet me një proces trevjeçar konsultimesh” – një proces që përfshinte mbështetje të gjerë për një traktat që adreson të gjithë ciklin e jetës së plastikës.
“Ky është një traktat që praktikisht siguron që asgjë nuk do të ndryshojë. Ai i nënshtrohet kërkesave të shteteve petro-prodhuese dhe industrisë me masa të dobëta, vullnetare, që garantojnë se do të vazhdojmë të prodhojmë plastikë në nivele gjithnjë e më të larta pafundësisht, duke mos mbrojtur shëndetin e njeriut, duke rrezikuar mjedisin dhe duke dënuar brezat e ardhshëm,” shtoi ai.
“Do të jetë shumë e vështirë të kthehemi nga kjo, dhe ne inkurajojmë shtetet anëtare ta refuzojnë tekstin.”
Çfarë po pengon përparimin e traktatit për plastikën?
Çështja më e madhe e bisedimeve ka qenë nëse traktati duhet të vendosë kufij për prodhimin e plastikës së re ose të fokusohet në aspekte si dizajni më i mirë, riciklimi dhe ripërdorimi.
Rreth 100 vende duan të kufizojnë prodhimin si dhe të merren me pastrimin dhe riciklimin. Shumë prej tyre thonë se është thelbësore të adresohen edhe kimikatet toksike.
Vendet e fuqishme prodhuese të naftës dhe gazit, si dhe industria e plastikës, kundërshtojnë kufizimet e prodhimit. Ata duan një traktat të fokusuar tek menaxhimi më i mirë i mbetjeve dhe ripërdorimi./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
