Ajo që filloi me zhurmë të madhe, po përfundon me një pëshpërimë. Largimi i Elon Musk nga Uashingtoni mbyll kapitullin më të çuditshëm të presidencës së Donald Trump. Sipas metrikës së tij, i ashtuquajturi Departamenti i Efikasitetit të Qeverisë i Musk ka dështuar. Larg arritjes së kursimeve të tij prej 2 trilion dollarësh, Doge mund të rëndojë në kurriz të taksapaguesit. Musk ndërkohë i ka sjellë dëm Teslës, ku do të kthehet së shpejti. A mund të përmbahej çmenduria e tij?
Dy fitime ngelen për Musk. E para është vlera psikike për të dhe Trump për të dëmtuar armiqtë e tyre. Tjetra është klisheja “për një divorc të shtrenjtë që vlen çdo qindarkë”. Pasuria neto e Musk ka rënë me rreth 130 miliardë dollarë që nga inaugurimi i Trump. Anët negative të situatës së rënduar në Doge – një fuqi punëtore e demoralizuar dhe fjalë boshe për kursime joekzistente – mund të paraqiten si një fitore. Musk tronditi themelet. Me ndihmën e gjykatave, burokracia ka luftuar, por është plagosur rëndë.
Përmbysja e dytë e Musk mund të marrë pak kohë për t’iu dëgjuar zëri. “Kupola e Artë” e Trumpit, e cila synon të përsërisë “Kupolën e Hekurt” të Izraelit për të gjithë SHBA-në, mund të jetë një nga shpenzimet më të mëdha të taksapaguesve që nga nisma strategjike e mbrojtjes së Ronald Reganit, e njohur më mirë si “Luftërat e Yjeve”. E shprehur në terma në dollarë, kupola e Trump mund të rivalizojë edhe Projektin Apollo të NASA-s, i cili kushton 280 miliardë dollarë në paratë e sotme. Meqenëse mburoja e raketave do të duhej të mbështetej në tufa satelitësh, SpaceX e Musk do të ishte përfituesi më i madh. Kompania ka formuar një konsorcium Golden Dome me Palantir dhe Anduril, të cilat drejtohen nga miqtë e tij Big Tech.
Ndikimi afatgjatë i Musk në Uashington mund të devijojë një pjesë të madhe të parave të taksapaguesve amerikanë në perandorinë e tij. Kjo të ishte një dhuratë shumë e mirë falënderimi për punën e kryer. Nëse kjo do të rriste sigurinë kombëtare të SHBA-së është problem i dikujt tjetër. E njëjta gjë nëse kontratat e Golden Dome kualifikohen si humbje, mashtrim ose abuzim. Kur vetëm një kompani mund të përmbushë funksionet më të mëdha të projektit, ka pak perspektivë për një proces të hapur tenderimi.
Megjithatë, Musk e ka dëmtuar veten dhe kjo nuk duket se po ndalet. Ajo që ka nxitur bojkotimet e Teslës në Evropë dhe pjesërisht në SHBA nuk është Doge, por kompania e çmendur që Musk mban në platformën e tij X. Fushata reklamuese mashtruese në Londër që e quajti Teslën një “Svasticar” – “nga zero në 1939 në tri sekonda” – erdhi si reagim ndaj nxitjes së tij të ekstremit të djathtë, jo ndaj luftës së tij kundër burokracisë. Nëse ai nuk mund ta zbusë ID-në e tij, marka e Teslës do të mbetet e kontaminuar. Marrja e Pam Bondi, prokurores së përgjithshme të Trump, për të etiketuar vandalizmin në sallonin e Tesla-s si terrorizëm tregon se Musk mbetet i paditur për problemin e tij të imazhit. Jo për herë të parë, psikologjia mund të jetë një parashikues më i mirë i sjelljes së administratës Trump sesa ideologjia.
Në mënyrën e tij, Trump po përpiqet të lehtësojë plagën mbi krenarinë e plagosur të Musk. I ulur në një cep të mbledhjes së kabinetit të tij javën e kaluar, Musk pranoi mirënjohjen e Dhomës për sakrificën e tij. Në intervistën e largimit për Fox me Lara Trump, e reja e presidentit (nusja e djalit), ai dukej i lënduar nga keqkuptimi i publikut për të. “Tani ju jeni këtu në Uashington DC së bashku me Presidentin Trump për të provuar dhe në thelb të shpëtoni vendin tonë,” tha ajo. “A ka thënë dikush faleminderit për ju?” Shumë e kishin falënderuar Musk-un, tha ai. Por të tjerët i kishin interpretuar në mënyrë të padashur përshëndetjet e tij në dukje naziste si përshëndetje naziste: “Ata vërtet po përpiqen me çdo kusht të kapen me mua”.
Me një vështrim prapa, është e qartë se qëndrimi i Musk me Trump ra në fillim të prillit kur paratë e tij nuk arritën të jepnin një zgjedhje për një kandidat konservator të Gjykatës së Lartë në Wisconsin. Megjithëse Musk shpenzoi 22 milionë dollarë në garën gjyqësore më të shtrenjtë ndonjëherë, gjyqtari tjetër fitoi, që do të thotë se ka ende një shumicë liberale në gjykatën më të lartë të atij shteti. Wisconsin ishte prova e një lakmusi që Trump vendosi dhe Musk dështoi. Por testi i tij më i madh ishte nëse Doge mund të zbulonte korrupsionin në shkallë të gjerë. Fakti që si gjyqësori, ashtu edhe Kongresi i kontrolluar nga republikanët nuk janë entuziastë për “malin e arkëtimeve” të Musk-ut, është një shenjë se sistemi amerikan mund të qëndrojë më mirë nga sa frikësohej.
Sido që të jetë, Musk ia futi vetes këmbët në një këpucë. Platforma e tij e inteligjencës artificiale, Grok, kishte për të thënë këtë për kohën e tij në Uashington: “Eksperimenti i tij DOGE rezultoi në trazira operacionale, ngatërresa ligjore dhe rezultate të kufizuara, duke lënë në hije fitimet modeste, diçka për të cilën nuk ia vlen barra qiranë.
Nëse kjo mund të quhet si bumerang, Musk e shpiku atë. / Përshtati nga Financial Times, ekofin.al
