Grupet mjedisore ngrenë alarmin për mosveprimin e Shqipërisë në lidhje me 102 kontejnerë që dyshohet se mbajnë mbetje të rrezikshme. Kontejnerët, të vendosur aktualisht në Porto Romano, kanë qenë nën vëzhgim që kur një sinjalizues lajmëroi autoritetet për përmbajtjen e tyre potencialisht toksike, e cila përfshin rreth 2,100 tonë pluhur nga filtrat e kontrollit të ndotjes të përdorura në industrinë e çelikut. Shqetësimet janë ngritur gjithashtu për trafikun ilegal të mbeturinave të rrezikshme nga Kosova dhe Gjermania.
Sfondi i hetimit
Në korrik 2024, kontejnerët u dërguan nga Durrësi, Shqipëri, me destinacion Tajlandën. Megjithatë, pas mbërritjes, autoritetet tajlandeze refuzuan të pranonin dërgesën, duke bërë që kontejnerët të ridrejtoheshin në Turqi. Pas një ndalese të shkurtër në Itali, ata më në fund mbërritën në Shqipëri.
Rrjeti i Veprimit të Baselit (BAN), një organizatë mjedisore me bazë në Seattle, luajti një rol vendimtar në njoftimin e autoriteteve për dërgesën. Ata morën informacion nga një sinjalizues që tregonte se kontejnerët mund të përmbajnë materiale toksike, veçanërisht pluhur të mbledhur nga filtrat e kontrollit të ndotjes në industrinë e çelikut.
Reagimi i prokurorisë
Pavarësisht akuzave të rënda, prokurorët shqiptarë janë kritikuar për reagimin e tyre të ngadaltë. Grupet mjedisore, përfshirë BAN dhe Milieukontakt Albania, kanë shprehur zhgënjimin për heshtjen e qeverisë dhe mungesën e progresit në analizimin e përmbajtjes së kontejnerëve. Ata kanë kërkuar veprime të menjëhershme dhe transparencë në lidhje me hetimin.
Jim Puckett, një përfaqësues nga BAN, theksoi urgjencën e situatës, duke thënë: “Trafikimi i paligjshëm i mbetjeve të rrezikshme është një çështje serioze që kërkon sanksione penale sipas traktateve që Shqipëria ka nënshkruar. Nuk është e pranueshme të pretendosh se nuk ka ndodhur dhe të shpresojmë se do të harrohet.”
Rreziqet e mundshme për shëndetin
Përmbajtja e dyshuar e kontejnerëve ngre shqetësime të rëndësishme shëndetësore dhe mjedisore. Pluhuri toksik nga prodhimi i çelikut mund të përbëjë rreziqe serioze si për shëndetin e njeriut ashtu edhe për mjedisin. Nëse pretendimet konfirmohen, situata mund të çojë në pasoja të rënda për komunitetet dhe ekosistemet lokale.
Hapat e ardhshëm
Ndërsa hetimi vazhdon, grupet mjedisore i kërkojnë qeverisë shqiptare të marrë masa vendimtare. Ata bëjnë thirrje për testim të menjëhershëm laboratorik i përmbajtjes së kontejnerëve, transparencë në procesin e hetimit, si dhe llogaridhënia për çdo palë të përfshirë në trafikun e paligjshëm të mbetjeve të rrezikshme.
Situata mbetet e rrjedhshme dhe përgjigja e qeverisë shqiptare do të jetë kritike për adresimin e këtyre shqetësimeve mjedisore dhe garantimin e sigurisë publike. Komuniteti ndërkombëtar po vëzhgon gjithashtu nga afër, pasi pasojat e këtij rasti shtrihen përtej kufijve të Shqipërisë, duke nxjerrë në pah çështjen globale të menaxhimit dhe trafikimit të mbetjeve të rrezikshme./EU Balkan News
