Sa nga paga bruto shkon në shtëpi?
Kjo është një çështje shumë komplekse, në varësi të variablave të ndryshëm si për shembull nëse jeni çift apo jo dhe nëse keni fëmijë. Sigurisht, varet edhe nga sa fitoni, pasi normat e taksave janë progresive në shumë vende.
Të dhënat e Eurostat-it për vitin 2023 përfshin të gjitha shtetet anëtare të BE-së, tre vende të EFTA-s dhe një vend kandidat për në BE. Ndërsa fokusohemi te raportet, nuk thellohemi në detaje në shumat specifike; megjithatë, ato janë plotësisht të disponueshme për të katër skenarët e mëposhtëm.
Skenari i parë shqyrton një person beqar pa fëmijë që fiton 100% të pagës mesatare.
Midis 31 vendeve evropiane të përfshira, raporti i të ardhurave mesatare vjetore neto ndaj fitimeve mesatare bruto ndryshonte ndjeshëm, duke u luhatur nga 60.1% në Belgjikë në 85.9% në Qipro, me mesataren e BE-së që qëndron në 68.8%. Përveç Qipros, punonjësit në Zvicër (81.4%), Estoni (81.1%) dhe Çeki (80%) gjithashtu marrin në shtëpi të paktën katër të pestat e pagave të tyre bruto.
Krahas Belgjikës, Lituanisë, Gjermanisë, Rumanisë dhe Danimarkës, raporti i të ardhurave në shtëpi ra nën 65%. Ndër katër ekonomitë kryesore të BE-së, Spanja dallohet si më e favorshme për beqarët pa fëmijë, me individët që mbajnë 77.9% të pagave të tyre bruto. Kjo krahasohet me 72.5% në Francë dhe 72.3% në Itali.
Pagat vjetore neto brenda BE-së treguan ndryshime të konsiderueshme, duke filluar nga 9,355 € në Bullgari në 49,035 € në Luksemburg, me mesataren e bllokut që arrin në 28,217 €. Të ardhurat bruto vjetore në BE ishin mesatarisht 41,004 €, duke rezultuar në një diferencë prej 12,787 € ndërmjet të ardhurave bruto dhe neto. Kur përfshihen vendet kandidate të EFTA-s dhe BE-së, Zvicra del si një vend i qartë me fitime neto vjetore prej 85,582 €, ndërsa Turqia renditet në fund me 8,968 €, duke rënë poshtë Bullgarisë.
Skenari i dytë: Çift me dy fitime pa fëmijë
Raporti i të ardhurave mesatare neto vjetore ndaj fitimeve mesatare bruto për një çift me dy fitime pa fëmijë është shumë i ngjashëm me atë të një personi beqar pa fëmijë, me vetëm ndryshime të vogla. Për ta ilustruar, një çift me dy të ardhura pa fëmijë morën në shtëpi 56,359 euro nga një të ardhur bruto prej 81,732 euro në BE, duke rezultuar në një raport neto ndaj bruto prej 69%.
Skenari i tretë: Çift me një fitim me dy fëmijë
Raportet e pagave për çiftet me fëmijë rriten ndjeshëm në krahasim me familjet pa fëmijë, pavarësisht nëse familja përbëhet nga një person beqar apo një çift. Ai varionte nga 70.4% në Rumani në 109.3% në Sllovaki, me një mesatare të BE-së prej 82.7%. Tre vendet nordike – Norvegjia, Danimarka dhe Finlanda – ishin ndër pesë vendet e fundit, secila duke raportuar një raport nën 76%. Në BE, një çift me një fitim me dy fëmijë morën në shtëpi një të ardhur neto prej 33,940 € nga një pagë bruto prej 41,043 €. Një person i vetëm pa fëmijë kishte të ardhura neto prej 28,217 €
Skenari i 4-të: Çift me dy fitime me dy fëmijë
Paga e marrë në shtëpi për një çift me dy të ardhura me dy fëmijë varionte nga 65.7% e të ardhurave bruto në Belgjikë në 89.5% në Sllovaki. Mesatarja e BE-së ishte 73.8%, që do të thotë se një çift do të merrte 60,332 € nga një fitim total bruto prej 81,732 €.
Krahasuar me çiftet me dy të ardhura pa fëmijë, çiftet e kësaj kategorie përgjithësisht kishin raporte më të larta për të marrë në shtëpi, me përjashtim të Islandës dhe Turqisë, ku nuk kishte dallime. Diferenca ishte më pak se dy pikë përqindjeje (pp) në Greqi, Qipro, Spanjë dhe Norvegji.
Ndërkohë, çiftet me dy fëmijë në Sllovaki, Poloni dhe Austri gëzonin një rritje të raportit të marrë në shtëpi prej më shumë se shtatë pp krahasuar me ata pa fëmijë.
Tendencat kryesore dhe njohuritë mbi pagat neto dhe bruto
Familjet me fëmijë përgjithësisht përfitojnë nga raportet më të larta të të ardhurave neto ndaj të ardhurave bruto krahasuar me individët pa fëmijë, veçanërisht familjet me një fitim, me shumë vende që kalojnë 80%. Kjo sugjeron që vendet priren të ofrojnë trajtime tatimore ose përfitime më të favorshme për familjet me fëmijë dhe të ardhura të vetme.
Për çiftet me dy të ardhura dhe me dy fëmijë, raportet e marra në shtëpi janë përgjithësisht pak më të ulëta se sa për çiftet me një fitim me fëmijë, por ende më të larta në krahasim me individët beqarë.
Individët beqarë shpesh kanë raportet më të ulëta, duke reflektuar politika më pak të favorshme tatimore ose përfitimesh për individët pa persona në ngarkim.
Dallimet më të mëdha ndodhin midis individëve beqarë dhe familjeve me fëmijë me një fitim. /Përgatiti: ekofin.al, marrë nga Euronews
