Rekomandimet e raportit të OECD për ekonominë botërore përfshijnë edhe vigjilencën dhe disiplinën monetare të shteteve për të siguruar qëndrueshmërinë e borxhit publik dhe mbajtjen në kontroll të inflacionit.
Sipas raportit, normat e interesit të politikës kanë vazhduar të bien në shumicën e ekonomive kryesore në muajt e fundit dhe reduktimet e bilancit të bankës qendrore kanë vazhduar ose kanë filluar. Ka disa përjashtime, veçanërisht Japonia, ku normat e interesit të politikës po rriten gradualisht, dhe Brazili ku norma e politikës monetare është rritur përsëri për të siguruar që pritjet e inflacionit të mbeten të ankoruara mirë.
Qëndrimi i politikës monetare mbetet ende kufizues në shumicën e vendeve, me normat reale të interesit largpamës mbi normat para pandemisë dhe normat e interesit të politikës përgjithësisht mbi vlerësimet e niveleve të ekuilibrit afatgjatë. Kostot e huamarrjes tani po lehtësohen për shumë firma dhe familje, por efektet e rritjeve të mëparshme të normave të interesit vazhdojnë të ndihen pasi normat e kredive ekzistuese janë rinegociuar dhe lëshohet borxhi i ri me rendiment më të lartë, thuhet në raport.
Përballë pasigurisë së shtuar dhe perspektivës së rritjeve të konsiderueshme në çmimet e shumë mallrave të tregtueshëm, bankat qendrore do të duhet të qëndrojnë vigjilente për të siguruar që presionet themelore të inflacionit të jenë të kontrolluara në mënyrë të qëndrueshme. Një rritje e njëhershme në çmimin relativ të mallrave të tregtueshme për shkak të tarifave ka të ngjarë të përshtatet, por një sekuencë e ndryshimeve të tilla, ose shenjat që pritjet inflacioniste po rriten në mes të tregjeve ende të shtrënguara të punës, ka të ngjarë të kërkojnë norma më të larta politike sesa do të ndodhte ndryshe.
Përkundër kësaj, çdo rënie e lidhur e prodhimit do të bënte një presion të përgjithshëm rënës mbi inflacionin. Faktorë të tillë dhe potenciali për turbulenca të monedhës pasi normat e politikës ndryshojnë në vende të ndryshme, ka të ngjarë të nënkuptojnë se vendimet e politikave do të mbeten të balancuara mirë për disa kohë në vijim.
Me kusht që pritjet e inflacionit të mbeten të ankoruara mirë dhe tensionet tregtare të mos intensifikohen më tej, reduktimet e normës së politikës mund të vazhdojnë në ekonomitë në të cilat inflacioni parashikohet të zbutet. Në zonën e euros, normat e interesit të politikës parashikohen të lehtësohen në 2% deri në gjysmën e dytë të vitit 2025 me lehtësim gradual që do të ndodhë gjithashtu gjatë dy viteve të ardhshme në Australi dhe Mbretërinë e Bashkuar.
Në të kundërt, normat e politikës parashikohen të mbeten të pandryshuara në Shtetet e Bashkuara deri në vitin 2026 në projeksionin bazë dhe të lehtësohen vetëm pak më herët në vitin 2026 në skenarin e tarifave më të lehta, me inflacionin që parashikohet të mbetet mbi objektivin në të dyja rastet. Normat e politikës parashikohen të rriten në Japoni, ndërsa akomodimi i politikës monetare vazhdon të tërhiqet gradualisht. Në Kanada, normat e politikës parashikohen të ulen më tej, por në një masë më të madhe në skenarin më të lehtë të tarifave, me presione më të forta nga kostot më të larta të importit të kompensuara nga ekonomia më e dobët.
Disiplina fiskale është e nevojshme për të siguruar qëndrueshmërinë e borxhit
Nevojiten veprime vendimtare fiskale për të siguruar qëndrueshmërinë e borxhit, për të ruajtur hapësirën për qeveritë që të reagojnë ndaj goditjeve të ardhshme dhe të gjenerojnë burime për të ndihmuar në përballimin e presioneve të mëdha aktuale dhe të afërta të shpenzimeve nga plakja e popullsisë, masat për zbutjen dhe përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike, si dhe planet për të rritur ndjeshëm shpenzimet e mbrojtjes.
Pa veprime të qëndrueshme, barra tashmë të larta të borxhit të qeverisë do të rriten ndjeshëm më tej. Përpjekjet më të forta për të përmbajtur dhe rialokuar shpenzimet dhe për të rritur të ardhurat, të vendosura brenda shtigjeve të besueshme të rregullimit afatmesëm specifike për një vend, janë thelbësore për të siguruar që barra e borxhit të stabilizohet.
Disa presione urgjente mbi shpenzimet, veçanërisht nevoja për të rritur ndjeshëm shpenzimet e mbrojtjes në shumë vende evropiane, tashmë po i shtyjnë vendet të bëjnë zgjedhje të vështira në lidhje me ritmin dhe përbërjen e rregullimit fiskal dhe shpenzimeve. Një dizajn i kujdesshëm i rregullimeve fiskale nevojitet gjithashtu për të siguruar mbështetjen e duhur për ata që kanë nevojë dhe për të ruajtur burimet e nevojshme për të adresuar sfidat e shpenzimeve afatgjata. Aty ku rritja është mjaft e fortë për t’i bërë ballë erërave fiskale shtesë, përpjekjet për konsolidim duhet të intensifikohen pasi qëndrimi i politikës monetare bëhet më pak kufizues.
Mobilizimi i të ardhurave tatimore shtesë është thelbësor, me hapa për të zgjeruar bazën tatimore, për të përmirësuar pajtueshmërinë dhe për të reduktuar shpenzimet tatimore joefektive prioritetet kryesore në shumë vende.
Bashkëpunimi ndërkombëtar
Sipas raportit, përpjekjet për të shmangur fragmentimin e mëtejshëm të tregtisë duhet të shoqërohen me reforma që forcojnë qëndrueshmërinë e zinxhirëve të furnizimit, duke përfshirë inkurajimin e firmave për të diversifikuar si furnizuesit ashtu edhe blerësit. Diversifikimi do të ndihmohej nga standarde rregullatore të përbashkëta ose të përbashkëta për inputet kryesore të prodhimit të ndërmjetëm midis vendeve. Vendet gjithashtu nuk duhet të harrojnë mundësitë për përfitime të mundshme nga marrëveshjet kolektive për të ulur barrierat aktuale tarifore dhe jotarifore për mallrat dhe shërbimet.
Në një skenar ilustrues në të cilin të gjitha vendet veprojnë për të ulur normat e tyre mesatare të tarifave efektive me 1½ pikë përqindjeje (në raport me ato të supozuara në projeksionet bazë), prodhimi global do të rritet me afër 0.3% deri në vitin e tretë dhe inflacioni global do të reduktohet me afër ¼ pikë përqindjeje mesatarisht në tri vitet e para./ekofin.al
