E keni pyetur ndonjëherë veten se kush vendosi i pari të sillte pemë brenda shtëpisë për të festuar Krishtlindjet? Ose nga e kanë origjinën për herë të parë kalendarët e adventit? Ne kemi ndjekur disa tradita të njohura festive dhe disa më pak të njohura që kthehen në rrënjët e tyre, thuhet në artikullin e Lonely Planet.
Lexoni më poshtë mbi mënyrat e shumta që bota i feston Krishtlindjet.

1.Varja e kalendarëve të adventit në Gjermani
Advent, e cila rrjedh nga fjala latine “adventus”, që do të thotë “vjen”, është periudha që fillon katër të dielave para Krishtlindjes. Në shekullin e 19-të, protestantët gjermanë numëronin mbrapsht ditët deri në Krishtlindje, duke shënuar 24 vija me shkumës në një derë dhe duke fshirë njërën çdo ditë në dhjetor. Kalendarët e Adventit prej letre u bënë të njohura në Gjermani në fillim të shekullit të 20-të.
Gerhard Lang mendohet se ka qenë i pari që i ka prodhuar në masë, i frymëzuar nga një kalendar që i kishte bërë nëna e tij që fëmijë. Më vonë i lindi ideja për kalendarët prej kartoni me dyer që mund të hapeshin. Ata u bënë një sukses komercial, por deri në fund të viteve 1950, kalendarët e Adventit kishin çokollata. Në ditët e sotme, për Krishtlindje, kalendarët gjigantë të Adventit varen në fasadat e ndërtesave në shumë qytete evropiane. Hattingen në North Rhine-Westphalia dhe Bernkastel-Kues në Luginën e Moselës, të dyja në Gjermani, janë disa shembuj të bukur, ashtu si edhe Innsbruck, Austri.

- Dekorimi i bredhit në Evropë
Evropianët paganë do të sillnin një bredh në shtëpi gjatë solsticit të dimrit. Adhurimi i pemëve ishte i zakonshëm dhe ata gjithashtu dekoronin një pemë të gjallë jashtë me qirinj dhe stoli që simbolizonin diellin, hënën dhe yjet në pemën e jetës. Në Skandinavi, njerëzit dekorojnë shtëpitë dhe hambarët e tyre me gjelbërim për Vitin e Ri për të shmangur të keqen. Meqenëse gjelbërimi i përhershëm simbolizon jetën e përjetshme, gjelbërimi i ndihmoi evropianët të vizualizojnë pranverën që do të vinte.
Nuk dihet saktësisht se kur të krishterët filluan të përdorin bredhin si pemë Krishtlindjesh, por qytetet e Talinit në Estoni dhe Riga në Letoni pretendojnë për përdorimin e parë të dokumentuar të një peme publike në festimet e Krishtlindjeve dhe Vitit të Ri. Sot, pemët e Krishtlindjeve në mbarë botën janë zakonisht pemë bredhi, bredhi ose pishe.

- Noche de las Velitas (Nata e qirinjve të vegjël) në Kolumbi
Më 7 dhjetor, Kolumbia nderon Marinë, nënën e Jezusit dhe festën e ngjizjes së papërlyer me Noche de las Velitas (Nata e qirinjve të vegjël), një festë magjepsëse që shënon fillimin e sezonit të festave. Kolumbianët ndriçojnë shtëpitë dhe rrugët e tyre me miliona vela (qirinj) të bardhë dhe me ngjyra në fenerë letre me modele. Nata e Qirinjve të Vogël dikur ishte një festë e vogël, e përqendruar te familja, por me kalimin e viteve dekorimet janë bërë më kreative dhe të sofistikuara dhe shpesh përdoren dritat elektrike. Festimet janë bërë gjithashtu gjithnjë e më publike, me muzikë dhe fishekzjarre, si dhe tregje ushqimore.
Kështu festohet në Santa Fe, Nju Meksiko, në rrugën e dashur të Krishtlindjes “Farolito Walk up Canyon Road”. Këtu, tradita kërkon qese të thjeshta letre të mbushura me pak rërë dhe një bustinë çaji.

- Festoni Krishtlindjet më 7 janar në Etiopi
Historia e Krishtlindjes na tregon se tre burra të mençur, të referuar edhe si magjistarë ose mbretër, ndoqën një yll udhërrëfyes të mrekullueshëm në Betlehem “nga Lindja” për t’i bërë homazhe foshnjës Jezus. Në përgjithësi mendohet se magjistarët erdhën nga Azia, Evropa dhe Etiopia. Shumë etiopianë besojnë se të tre burrat e mençur (disa thonë se ishte 12) ishin etiopianë.
Etiopianët ndjekin kalendarin Julian, që do të thotë se ata festojnë Krishtlindjet, të njohura si Ganna ose Genna, më 7 janar. Njerëzit vishen me të bardha, me shumicën e veshur me netelën tradicionale – një shall i hollë pambuku i bardhë me vija me ngjyra të ndezura në skajet. E mbështjellë si një shall apo toga, i bën ata që e veshin të duken me të vërtetë shumë mbretërore.

- Dhënia e luleve “poinsettias” në Meksikë
Poinsettias ose lulja e Krishtlindjes, të cilat lulëzojnë në dimër, janë indigjene në Amerikën Qendrore, veçanërisht në Meksikën jugore rreth Taxco del Alarcon dhe shtetit të Oaxaca. Një legjendë meksikane tregon për një vajzë që nuk kishte gjë tjetër veçse një tufë barëra të këqija për t’i ofruar fëmijës Jezus në një shërbim në natën e Krishtlindjes. Kur ajo u gjunjëzua për të vendosur barërat e këqija pranë lindjes së Krishtit, buqeta shpërtheu në lule të kuqe të ndezura. Që atëherë, lulet, gjethet e të cilave thuhet se kanë formën e yllit të Betlehemit, janë njohur si Flores de Noche Buena, ose Lulet e Natës së Shenjtë dhe janë bërë sinonim i Krishtlindjes.

- La Quema del Diablo (Djegia e Djallit) në Guatemalë
Guatemalanët praktikojnë një ritual të sezonit të Krishtlindjeve që është unik në botë. Në perëndimin e diellit më 7 dhjetor, në prag të festës së ngjizjes së papërlyer, njerëzit mblidhen në qytete dhe fshatra anembanë Guatemalës për “La Quema del Diablo (Djegia e Djallit)”. Që nga shekulli i 17-të, njerëzit këtu kanë besuar se djegia e një shëmbëlltyre të djallit do t’i pastrojë shtëpitë e tyre nga të këqijat dhe fatkeqësitë e vuajtura vitin e kaluar.
Sot, komunitetet mblidhen në sheshe për të ndezur zjarre dhe djegur djallin, shpesh një “piñata”, në orën 18:00. Shitësit shesin brirë djalli dhe fishekzjarre, dhe shumë argëtues veshin maska djalli. Më pas, familjet mblidhen së bashku për të ngrënë buñuelos (petulla tradicionale) dhe për të pirë fruta të ngrohta.

- Mesha e mesnatës në Romë
Shumë teologë besojnë se tradita e njohur si mesha e mesnatës e ka origjinën nga pelegrinët në atë që tani është Izraeli. Në fund të shekullit të 4-të, një pelegrin nga Roma iu bashkua një grupi të krishterësh në një vigjilje në Betlehem natën e 5 janarit – prag të Krishtlindjeve sipas traditës lindore. Vigjilja u pasua nga një procesion me pishtarë për në Jerusalem, që kulmoi me një tubim në agim. Kur bazilika e Santa Maria Maggiore u ndërtua në shekullin e 5-të, Papa Sixtus III prezantoi meshën e mesnatës në prag të Krishtlindjeve në kishëz, një traditë që është përhapur që atëherë në shumë vende të krishtera në mbarë botën.
- Réveillon de Noël (në prag të Krishtlindjeve) në Québec
Në Québec, familjet frëngjisht-folëse festojnë Krishtlindjet në mbrëmjen e 24 dhjetorit. Është një ngjarje nga nata vonë deri në mëngjes herët, prandaj termi réveillon, i cili vjen nga fjala frëngjisht réveil, që do të thotë “zgjim”. Tradita e ka origjinën në Francë dhe festohet në mënyrë të ngjashme në New Orleans.
Tradicionalisht, familjet merrnin pjesë në meshën e mesnatës përpara se të ktheheshin në shtëpi, ku Santa Claus do të shfaqej në mënyrë magjike për të bërë dhurata. Pasi hapin dhuratat, të gjithë shkojnë në tryezë për një vakt të majmë me tourtière (byrek me mish të grirë), pure patatesh, gjeldeti të mbushur dhe coquilles Saint-Jacques (scallops në guaskë), e ndjekur nga bûche de Noël (tartë e ëmbël, e bërë me sheqer dhe krem). Për ata që rezistojnë në këmbë, festimet mund të zgjasin deri në agim.
