Ndoshta po hamendësoni se ku do të kaloni pushimet verore të vitit të ardhshëm. Ndoshta po shikoni vende si Greqia, Italia dhe Kroacia, por do të preferonit më pak turma ose çmime më të përballueshme. Nëse po, ia vlen të kaloni tek fqinjët e tyre të bukur, Mali i Zi dhe Shqipëria.
Këto dy vende ballkanike, ku vijat bregdetare të Adriatikut takohen me qytete të vogla të gjalla dhe malet e thyera takohen me detin, sjellin shijen e tyre në një arratisje evropiane. Ndërsa rajonet e njohura turistike si Gjiri i Kotorrit dhe Riviera Shqiptare tërheqin një numër të madh vizitorësh, ka ende shumë qoshe të mbyllura ku do të gjeni lehtësisht hapësirë për të marrë frymë. Pyetja e vetme është: cilin destinacion të zgjidhni? Dy nga shkrimtarët tanë ekspertë kanë mbajtur anën, duke argumentuar në favor të vendit për të cilin ndiejnë më shumë pasion. A do t’ju bindin të mbani anën e tyre? Apo ndoshta do t’ju bindin t’i vizitoni të dyja vendet?

Mali i Zi është i egër, i pazbutur dhe i mrekullueshëm
Autor i mbi një duzinë guidash turistike të publikuara dhe kontribues në 40 të tjerë, Rudolf Abraham ka vizituar Malin e Zi për më shumë se 20 vjet. Ai jeton në Kroacinë fqinje dhe ka shkruar udhëzuesit e parë në gjuhën angleze për ecje në Malin e Zi, si dhe në Majat e Ballkanit në Malin i Zi, Kosovë dhe Shqipëri.
Brenda një zone jo shumë më të madhe se Ishujt Falkland ose më pak se gjysma e madhësisë së Shqipërisë, Mali i Zi është sa një grusht i madh, i mbledhur. Pas bregdetit të butë dhe të lagur nga dielli, shpërfaqet një peizazh i egër, i cili duket sikur dikush ka gërvishtur sipërfaqen e tokës në mënyrë që të përshtatet në sa më shumë male të shpërndara në shkëmbinj.
Nëse e dashuroni natyrën e egër dhe të pazbutur, shumë pak vende në Evropë do të krahasoheshin me Malin e Zi. Malet spektakolare, të bukura, të thyera, të largëta dhe mahnitëse, janë parajsa e ekskursionistëve, duke përfshirë pesë parqe kombëtare, me një rrjet të shënuar mirë të shtigjeve për ecje që ju çojnë pas maleve.
Në një nga zonat më të larta, Parku Kombëtar Durmitor është një nga kanionet më të thella në Evropë, i gdhendur nga lumi Tara teksa gjarpëron nën muret pothuajse vertikale. Dëshironi të provoni “rafting” në ujërat më të bardhë në botë? Lumi Tara është posaçërisht për ju. Dhe nëse është kultura që ju pëlqen më shumë sesa adrenalina, të fshehur mes këtyre maleve, do të gjeni disa manastire të jashtëzakonshme mesjetare, nga Manastiri i Moraçës me afresket e tij të shekullit të 13-të deri në Ostrog, i cili është ndërtuar në faqen e një shkëmbi.

Dhe pastaj vjen bregdeti. Si Mali i Zi, ashtu edhe Shqipëria ndodhen në një shtrirje të mrekullueshme të Adriatikut, përballë Italisë, por diçka që Mali i Zi e ka dhe Shqipëria jo, është Gjiri i Kotorrit. Kjo pjesë e egër e dhëmbëzuar e vijës bregdetare që mbyll një gji në formën e një kudhre të dyfishtë, hyrja e së cilës është aq e ngushtë, saqë varnin një zinxhir nëpër të, është një vend jashtëzakonisht i bukur me qytetin e vjetër të Kotorrit në sfond, listuar në UNESCO. Në fund një mur malesh që e rrethojnë dhe disa ishuj të vegjël në det të hapur në Perast, njëri natyror dhe tjetri artificial, me një kishë dhe një manastir.
Vetë Kotorri është një labirint rrugësh dhe rrugicash të ngushta, të rrethuara me mure mesjetare. Kjo mund të tingëllojë pak si një qytet më i njohur me mure pak përtej kufirit në Kroaci, por me shumicën e gjërave me çmime më të ulëta, do të kuptoni pse Kotorri është kaq i popullarizuar (edhe si një udhëtim ditor nga përtej kufirit). Dëshironi diçka pak më pak të njohur? Drejtohuni në jug drejt rrënojave të Stari Bar, një qytet i vjetër lart në kodrat mbi vetë Barin, i rrethuar nga ullishte të lashta (dhe për të lashtë, dua të them deri në 2000 vjet ose më shumë).

Mali i Zi dhe Shqipëria ndajnë secili një pjesë të konsiderueshme të liqenit të Shkodrës. Me një sipërfaqe deri në 530 km katrorë, është liqeni më i madh në Ballkan, i rrethuar nga shtretër kallamishtesh të gjera dhe male të gjelbëra, me sipërfaqen e tij të mbushur me zambakë dhe gështenja uji. Ky është vend i përsosur për lundrim me kajak dhe është një nga zonat më të mahnitshme të vëzhgimit të shpendëve në Evropën Juglindore; një vend për të parë pelikanë dalmatë, çafkat, si dhe një numër të madh kormoranësh. Por, më lejoni të përqendrohem vetëm në anën malazeze. Përveç të gjithave sa më sipër, ana malazeze kufizohet me rajonin e verërave më të mira të vendit. Pranë qytetit të Virpazarit, rajoni i verërave të Crmnicës është vendi ku mund të provoni verën e kuqe të shkëlqyer nga artizanët dhe të mbushni çantat tuaja me shishe nëse doni. Vera vendase shoqërohet nga kuzhina e shijshme rajonale, me prodhime toke të sezonit; dhe kjo në vetvete është arsye e mjaftueshme për të ardhur në Mal të Zi.
Ky kombinim i peizazheve spektakolare, kulturës jashtëzakonisht të pasur dhe specialiteteve të kuzhinës, të gjitha brenda një zone kaq kompakte, është pika e fortë e Malit të Zi. Nuk ka shumë vende ku është e mundur të ecësh në një nga majat gëlqerore marramendëse prej 2000 m dhe më pas të shkosh për një notuar me qetësi në Adriatik të njëjtën ditë, ndoshta duke kaluar kohë edhe në një vresht. Pra, çfarë po prisni? Ejani në Malin e Zi.

Shqipëria ka histori, bukuri natyrore dhe jetë nate në qytet
Shkurta Januzi, gazetarja me bazë në Kosovë për udhëtimet dhe zhvendosjet, ka kaluar çdo pushim veror në Shqipëri që kur ishte e vogël. Ajo tregon pse e do vendin, nga plazhet e tij deri në Tiranë dhe më gjerë.
Shqipëria është një nga ato vende të rralla ku mund t’i përjetosh të gjitha: plazhe të bukura, male të thepisura që të lënë pa frymë, qytete të vogla që të kthejnë pas në kohë, kuzhinë të shijshme mesdhetare, e mbushur me shije të guximshme dhe një kulturë të ngrohtë dhe mikpritëse.
E dalë nga dekada pas Perdes së Hekurt, Shqipëria ofron një përvojë freskuese autentike. Është e lirë nga turmat që mund të hasni diku tjetër (megjithëse plazhet e rivierës janë të populluar gjatë verës) dhe në përgjithësi është më e leverdisshme për xhepin, krahasuar me vendet e tjera evropiane.
Ndërsa Mali i Zi padyshim i mbledh të gjitha në një grusht, Shqipëria është gati të konkurrojë. Maja e tij më e lartë, Mali Korab, 2752 m, ia kalon majës më të lartë të Malit të Zi, Bobotov Kuk. Vija e saj bregdetare prej 476 km nënkupton më shumë limane të fshehura dhe plazhe të egra për t’u zbuluar. Plus, me gjashtë vende të trashëgimisë botërore të UNESCO-s (krahasuar me katër të Malit të Zi), 11 parqe kombëtare (Mali i Zi ka vetëm pesë) dhe një përzierje vendesh historike që shtrihen në shekuj, duke përfshirë rrënojat e qytetit antik grek Apollonia (themeluar në shekullin e 6-të p.e.s.) dhe qyteti i Beratit në majë të kodrës me shtëpitë e tij osmane dhe kështjellën e shekullit të 13-të, Shqipëria ka histori dhe natyrë me bollëk.

Pastaj vjen riviera mahnitëse e Shqipërisë. Shtrihet gati sa dyfishi i gjatësisë së vijës bregdetare të Malit të Zi, që do të thotë se nuk mungojnë gjiret bregdetare për t’u eksploruar, duke përfshirë plazhet më pak të njohura, të rrethuara nga natyra e egër. Shpesh, udhëtarët mund ta gjejnë veten vetëm me një plazh të izoluar.
Ndryshe nga Mali i Zi, ku vija bregdetare kufizohet plotësisht nga Adriatiku, Shqipëria ka avantazhin unik që laget nga deti Adriatik dhe Jon. Valët e kthjellëta blu dhe ujërat e qeta të Jonit, që përplasen në plazhet me guralecë të bardhë, e bëjnë Shqipërinë e Jugut të ndihet si një copëz parajse në një ditë të ngrohtë vere.
Po kërkoni diçka në veçanti? Provoni Gjirin e Dafinës, një nga plazhet më të bukura në Shqipëri, ku edhe mund të zhyteni në shpellën e Dafinës. Fshatrat mahnitës bregdetar të Jonit, si Himarë dhe Dhërmi, me shtëpitë e tyre të zbardhura dhe kishat me kube blu, ofrojnë një ritëm më të ngadaltë të jetës dhe një shije autentike të mikpritjes shqiptare. Për dashamirët e historisë, rrënojat e shekullit të 7-të p.e.s. të Butrintit, një vend i UNESCO-s, janë afër plazheve me rërë të bardhë të Ksamilit, duke kombinuar më të mirat e plazhit dhe kulturës në një.

Nëse doni të argëtoheni, drejtohuni në Tiranë, padyshim një nga kryeqytetet më të gjalla të Ballkanit. Qendra e qytetit është një kaleidoskop me murale të ndritshme, arkitekturë të çuditshme dhe energji rinore. Historinë e Shqipërisë do ta gjeni të shkruar në çdo cep, qoftë në xhamitë dhe kishat e zbukuruara apo në piramidën ikonike të Tiranës. E ndërtuar fillimisht si një muze për të festuar diktaturën e Enver Hoxhës (1944-1985), piramida është tani një qendër kulturore dhe platforma e saj e vëzhgimit ofron pamje panoramike të qytetit dhe maleve.
Qielli i Tiranës po evoluon shpejt, me rrokaqiejt që mbijnë si skulptura moderne, duke përfshirë rezidencën e banimit “Hora Vertikale”, i përbërë nga 13 kuba të vendosur njëri mbi tjetrin dhe “Kullën Bond”, të frymëzuar nga baleti me formën e saj të përkulur dhe kullat zig-zag. Jeta e natës së qytetit kumbon nga emocioni, gjithashtu, duke ofruar një miks baresh komode, klubesh të gjallëruara dhe ngjarje kulturore si festivale kërcimesh në rrugë, ushqimi apo filmi; një kontrast i eventeve më të qeta të Podgoricës së Malit të Zi.
Historia, arti dhe arkitektura janë të kombinuara në trashëgiminë e Shqipërisë prej 170,000 bunkerësh, të ndërtuar gjatë epokës komuniste në një përpjekje nga qeveria e atëhershme për të fortifikuar vendin. Shumë qëndrojnë të braktisur, por të tjerë kanë gjetur jetë të re dhe shërbejnë si muze dhe hapësira arti. Në Tiranë, Bunk’Art 1 dhe 2 tregojnë historinë e së kaluarës komuniste të Shqipërisë dhe ofrojnë ekspozita mbi historinë dhe artin, duke u ndalur thellë në jetën dhe vuajtjet e popullit shqiptar gjatë kësaj periudhe.
Me kaq shumë për të parë dhe bërë, pyetja nuk është nëse duhet të vizitoni Shqipërinë, por më tepër se si do të gjeni kohë për të përjetuar gjithçka që vendi ka për të ofruar. /Përgatiti: Ekofin.al
