Çmimet e naftës ranë nën 80 dollarë për fuçi, pasi tregjet u bënë gjithnjë e më të bindura se mbyllja faktike e Ngushticës së Hormuzit po i afrohet fundit, duke hapur rrugën për rikuperimin e furnizimeve nga një prej rajoneve më të rëndësishme eksportuese të naftës në botë.
Çmimet e naftës vazhduan rënien të mërkurën, me naftën Brent – standardin ndërkombëtar të referencës – që tregtohej dukshëm nën 80 dollarë për fuçi për herë të parë që nga fillimi i marsit. Optimizmi pas një marrëveshjeje të përkohshme paqeje midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, e cila pritet të çojë në rihapjen e Ngushticës së Hormuzit deri në fund të javës, vazhdoi të ushtrojë presion në ulje mbi çmimet.
Mundësia e rifillimit të trafikut detar përmes ngushticës ka ndihmuar në zbutjen e shqetësimeve për ndërprerje të zgjatura të furnizimeve me energji nga Gjiri Persik, një burim kyç i eksporteve globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm (LNG).
Kjo rrugë strategjike detare ka qenë efektivisht e mbyllur që nga fillimi i luftës me Iranin më 28 shkurt, duke bërë që çmimi i naftës Brent të arrinte në një moment pothuajse 120 dollarë për fuçi dhe, si pasojë, duke rritur çmimet në mbarë botën. Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të hënën se ngushtica do të jetë plotësisht e hapur deri të premten dhe do të funksionojë pa tarifa tranziti.
Nafta Brent për dorëzim muajin e ardhshëm tregtohej me 78,37 dollarë për fuçi rreth orës 07:00 sipas kohës së Evropës Qendrore (CET), ndërsa standardi amerikan WTI kushtonte 75,45 dollarë për fuçi në të njëjtën kohë. Ndërkohë, çmimet evropiane të gazit natyror tregtoheshin nën 42 euro për megavat-orë të mërkurën në mëngjes.
Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), lufta me Iranin dhe mbyllja de facto e Ngushticës së Hormuzit kanë shkaktuar ndërprerjen më të madhe të furnizimeve në historinë e tregut global të naftës.
Çmimi i naftës Brent ka rënë ndjeshëm nga nivelet mbi 100 dollarë të disa javëve më parë dhe tani ka humbur më shumë se 33% gjatë muajit të fundit, pasi pritshmëritë e tregut kanë ndryshuar në mënyrë të menjëhershme. Megjithatë, mund të duhen ende muaj që industria energjetike të rikthehet në kapacitet të plotë.
Shumë analistë mbeten të kujdesshëm, pasi negociatat ende përballen me pengesa të rëndësishme, përfshirë çështjen e programit bërthamor të Iranit. Megjithatë, shpresa në Wall Street është se kjo marrëveshje mund të sjellë një zgjidhje afatgjatë për konfliktin që ka përkeqësuar inflacionin në mbarë botën.
Gjithashtu mbeten pikëpyetje lidhur me shpejtësinë e rikuperimit të prodhimit në rajon. Sa i përket prodhimit të gazit natyror të lëngshëm (LNG), vëmendja mbetet e përqendruar te kompleksi industrial Ras Laffan në Qatar, qendra më e madhe në botë për eksportin e LNG-së, pas raportimeve për dëme të konsiderueshme në objektet e tij.
Çfarë mund të presë Evropa
Në një analizë të mëparshme, Euronews ka shpjeguar pse çmimet e energjisë në Evropë mund të mos bien shpejt pas përfundimit të konfliktit, edhe nëse merret vendimi për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Evropa është prekur ndjeshëm, megjithëse siguron vetëm një pjesë të vogël të naftës dhe gazit të saj drejtpërdrejt përmes Ngushticës së Hormuzit. Megjithatë, ajo importon 80–85% të naftës që konsumon, duke u mbështetur te çmimet ndërkombëtare të referencës, veçanërisht te nafta Brent, çmimi i së cilës është rritur ndjeshëm për shkak të krizës.
“Edhe nëse paqja do të vinte nesër, ne nuk do të ktheheshim në normalitet në të ardhmen e parashikueshme”, deklaroi në fillim të prillit Komisioneri i Energjisë i Bashkimit Evropian, Dan Jørgensen.
Që çmimet të bien ndjeshëm në të gjithë bllokun evropian, do të duhet gjithashtu të ulen primet e sigurimit ndaj rrezikut të luftës dhe tarifat e transportit detar të cisternave, pasi të dyja këto përbëjnë pjesë të rëndësishme të kostos përfundimtare të naftës së transportuar.
Megjithëse tarifat e transportit duket se kanë ndaluar rritjen, ende nuk ka prova të qarta për një rënie të fortë të tyre. Në të njëjtën kohë, raportime të shumta nga sektori i transportit detar tregojnë se kompanitë e sigurimeve po presin prova konkrete se Ngushtica e Hormuzit mund të funksionojë në mënyrë të sigurt përpara se të rivlerësojnë dhe të ulin kostot e mbulimit të rrezikut./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
