Qeveria ka miratuar në mbledhjen e datës 10 qershor projektligjin “Për informacionin elektronik të transportit të mallrave”, një ndryshim që pritet të prekë drejtpërdrejt kompanitë e transportit, logjistikës, tregtisë, doganat, tatimet dhe institucionet e kontrollit në terren.
Kjo do të thotë se dokumentet dhe të dhënat që sot kërkohen nga autoritetet për transportin e mallrave do të mund të vihen në dispozicion përmes platformave elektronike të certifikuara. Ligji krijon bazën që operatorët ekonomikë dhe autoritetet publike të komunikojnë në mënyrë elektronike për informacionin rregullator që lidhet me transportin e mallrave në territorin e Shqipërisë.
Fusha e zbatimit është e gjerë. Projektligji përfshin transportin e të gjitha mallrave, edhe në rastet e tranzitit, kur informacioni paraqitet në formë elektronike. Ai mbulon transportin rrugor, hekurudhor dhe ajror, si dhe raste më specifike, si transporti i mallrave të rrezikshme dhe transporti i mbetjeve. Megjithatë, ligji nuk ndryshon detyrimet ekzistuese që bizneset kanë sipas legjislacionit sektorial; ai rregullon vetëm mënyrën se si ky informacion mund të paraqitet dhe të kontrollohet elektronikisht.
Për bizneset, risia kryesore është se përdorimi i informacionit elektronik do të jetë vullnetar. Operatorët ekonomikë do të kenë të drejtë ta paraqesin informacionin në format elektronik, por kjo nuk i pengon ta dorëzojnë atë edhe në formë shkresore. Nëse zgjedhin versionin elektronik, informacioni duhet të përpunohet në një platformë eFTI të certifikuar dhe, kur është e zbatueshme, përmes një ofruesi të certifikuar të shërbimit eFTI.
Projektligji parashikon gjithashtu që sistemet e reja të mos krijojnë dublim të të dhënave. Platformat eFTI duhet të jenë të ndërveprueshme me sistemet ekzistuese shtetërore të teknologjisë së informacionit, në mënyrë që institucionet të shkëmbejnë të dhëna më shpejt dhe pa kërkuar të njëjtin informacion disa herë nga biznesi.
Projektligji përcakton se autoritetet, operatorët ekonomikë dhe ofruesit e shërbimeve eFTI duhet të marrin masa teknike dhe organizative për mbrojtjen e të dhënave personale, informacionit tregtar dhe sekretit tregtar. Platformat duhet të lejojnë akses vetëm për përdorues të autorizuar, të regjistrojnë çdo veprim në sistem, të ruajnë historikun e ndryshimeve dhe të mbrojnë të dhënat nga dëmtimi apo vjedhja.
Për kontrollin në terren, informacioni elektronik duhet të jetë i aksesueshëm për autoritetet përmes një lidhjeje të sigurt dhe të autentifikuar me platformën eFTI. Çdo ngarkesë do të lidhet me një identifikues unik elektronik, që i mundëson autoritetit të gjejë informacionin përkatës. Kur kërkohet nga autoriteti, informacioni duhet të jetë i disponueshëm edhe në një format të lexueshëm nga njeriu, për shembull në ekranin e një pajisjeje elektronike që disponon operatori.
Ligji parashikon edhe certifikimin e platformave dhe ofruesve të shërbimeve eFTI. Organet që do të bëjnë vlerësimin e konformitetit duhet të jenë të akredituara dhe të pavarura nga platformat ose shërbimet që vlerësojnë. Ato do të lëshojnë certifikata përputhshmërie kur platformat plotësojnë kërkesat ligjore dhe teknike. Një autoritet kombëtar, që do të caktohet me urdhër të ministrit përgjegjës për ekonominë, do të mbajë listën e përditësuar të organeve të akredituara, platformave eFTI dhe ofruesve të certifikuar.
Autoritetet publike, nga ana tjetër, do të jenë të detyruara ta pranojnë informacionin rregullator që u vihet në dispozicion elektronikisht. Ky detyrim do të zbatohet jo më vonë se data 1 korrik 2029, çka i jep administratës dhe sektorit privat një periudhë kalimtare për t’u përgatitur. /ekofin.al
