Komisioni Evropian do të propozojë rregulla të reja për strehimin, të cilat do t’u japin autoriteteve kombëtare dhe lokale rregulla më të qarta për kufizimin e qirave afatshkurtra për pushime, si dhe blerjen e banesave apo tokave që nuk përdoren si banesë kryesore e dikujt, sipas një dokumenti të parë nga Euronews.
Mundësia për një goditje më të ashpër ndaj këtyre praktikave vjen në një kohë kur çmimet e banesave janë rritur shumë më shpejt se të ardhurat lokale në shumicën e kryeqyteteve evropiane. Sipas të dhënave të BE-së, çmimet janë rritur me 64,9% midis viteve 2015 dhe 2025, ndërsa qiratë janë rritur me 21,8%.
Edhe njerëzit që nuk kanë mundësi të blejnë një banesë po përballen me rritje të qirave, të cilat konsumojnë rreth 40% të të ardhurave të familjeve. Ndërkohë, familjet e klasës së mesme po përballen gjithnjë e më shumë me një situatë ku nuk mund të përballojnë as blerjen dhe as qiranë e një banese, por njëkohësisht nuk kualifikohen as për strehim social.
Shumë banorë në qytete si Lisbonë, Barcelonë dhe Pragë ankohen se platformat e qirave afatshkurtra, si Airbnb, kanë hequr banesat nga tregu dhe kanë shtyrë çmimet lart, duke i detyruar shpesh banorët të largohen nga qytetet.
Të dhënat e BE-së për vitin 2024 tregojnë se pothuajse 10% e njerëzve që jetojnë në qytetet e BE-së shpenzojnë më shumë se 40% të të ardhurave të tyre të disponueshme për strehim.
Qiratë afatshkurtra përbëjnë vetëm 1,2% të të gjithë stokut të banesave në BE, por në disa zona shumë të frekuentuara nga turistët mund të përbëjnë deri në 20% të banesave.
Meqenëse po ndërtohen shumë pak banesa në zonat ku kërkesa është më e madhe, Brukseli vlerëson se Evropës i nevojiten më shumë se 2 milionë banesa të reja çdo vit për të zgjidhur problemin.
Megjithatë, kufizimet që pritet të propozojë Komisioni do të lejohen vetëm në zonat ku ka prova të qarta për një presion serioz mbi tregun e banesave.
Për qiratë në stilin e Airbnb-së, BE-ja është veçanërisht e shqetësuar për operatorët komercialë që menaxhojnë disa prona si banesa për pushime, dhe jo për njerëzit që japin me qira herë pas here banesën e tyre.
Sipas propozimit, qytetet do të mund të synojnë operatorët profesionistë që zotërojnë ose menaxhojnë shumë prona, ndërsa e drejta e një personi për të dhënë me qira banesën e tij kryesore do të mbrohet.
“Për të kufizuar ndikimin negativ në tregun e brendshëm të çdo mase që kufizon aksesin në shërbimet e qirave afatshkurtra të akomodimit, ofrimin e tyre, ose që kufizon blerjen dhe përdorimin e tokës dhe pronave rezidenciale, masa të tilla duhet të kufizohen në zonat ku presioni akut mbi disponueshmërinë dhe përballueshmërinë e pronave të banimit justifikon ndërhyrjen për të mbrojtur përballueshmërinë dhe disponueshmërinë e tyre”, thuhet në dokument.
Megjithatë, Komisioni pranon se kufizimet ndaj qirave afatshkurtra dhe kufizimet për shtëpitë e dyta nuk mund ta zgjidhin mungesën strukturore të banesave në Evropë.
Probleme të tjera përfshijnë kostot e larta të ndërtimit, çmimet e shtrenjta të tokës, kufizimet urbanistike dhe proceset e gjata për marrjen e lejeve të ndërtimit.
Sipas Strehimit Evropian (Housing Europe), Federata Evropiane me seli në Bruksel për strehimin publik, kooperativ dhe social, nevojat për banesa janë shumë më të mëdha se oferta.
Të dhënat më të fundit tregojnë se Franca ka nevojë për 518.000 banesa në vit, prej të cilave 198.000 duhet të jenë banesa sociale; Gjermania ka nevojë për 400.000 banesa në vit, prej të cilave 140.000 sociale; Holanda ka nevojë për pothuajse 1 milion banesa deri në vitin 2031; Suedia ka nevojë për më shumë se 500.000 banesa deri në vitin 2033.
Megjithatë, ndërtimi i banesave të reja vazhdimisht mbetet nën nevojat reale, shpesh me një mungesë deri në 50%.
Komisioni po punon për një “Paketë për Thjeshtimin e Strehimit”, që synon të reduktojë pengesat administrative që ngadalësojnë ndërtimin. Kjo paketë pritet të vijë në vitin 2027.
Strehimi është bërë gjithashtu një aset investimi, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë blerjen e një banese për të rinjtë dhe familjet me të ardhura mesatare.
Komisioni po shqyrton gjithashtu mundësinë për të nxitur qeveritë kombëtare që të ndërhyjnë kur në një zonë të caktuar çmimet janë të larta. /Përshtati nga Euronews, ekofin.al
