Kreditimi për individët në Shqipëri ka ndjekur një trajektore më të diferencuar gjatë tremujorit të parë të vitit 2026, ku lehtësimi i ofertës nga bankat nuk është shoqëruar me një rritje të përgjithshme të kërkesës, për shkak të frenimit të segmentit të kredive për banesa. Të dhënat e vrojtimit të publikuar nga Banka e Shqipërisë tregojnë një qasje më fleksibël nga ana e bankave, por një reagim të përzier nga individët.
Standardet e kreditimit për individët u lehtësuan në tremujorin e parë, kryesisht si rezultat i politikave më favorizuese në kreditë konsumatore. Në të kundërt, kreditë për blerjen e banesave mbetën pothuajse të pandryshuara, duke reflektuar një kujdes më të madh në këtë segment. Lehtësimi i standardeve është nxitur nga konkurrenca në sistemin bankar dhe nga një tolerancë më e lartë e bankave ndaj rrezikut, ndërsa faktorët e tjerë mbetën kryesisht neutralë.
Në të njëjtën linjë, edhe kushtet dhe termat e kreditimit u lehtësuan, por vetëm për kreditë konsumatore. Bankat aplikuan marzhe më të ulëta për kreditë standarde, rritën madhësinë e financimit dhe zgjatën maturitetet, duke e bërë më të lehtë aksesin në kredi për konsum. Ndërkohë, për kreditë për banesa nuk u raportuan ndryshime të ndjeshme në kushte apo terma, duke treguar një qëndrueshmëri të politikave në këtë segment.
Megjithatë, pavarësisht këtij lehtësimi në ofertë, shkalla e miratimit të kredive për individët ka shënuar rënie në tremujorin e parë. Sipas bankave, kjo lidhet kryesisht me përkeqësimin e treguesve të historikut të kreditit për një pjesë të aplikantëve dhe me vlerësimin më të kujdesshëm të statusit të kredive ekzistuese. Faktorët e tjerë kanë pasur ndikim minimal në këtë zhvillim.
Nga ana e kërkesës, tabloja paraqitet e përzier. Kërkesa totale për kredi nga individët ka rënë, e ndikuar nga tkurrja e kërkesës për kredi për blerje banesash. Bankat e lidhin këtë rënie me vonesat në miratimin e akteve nënligjore që shoqërojnë Ligjin për Vlerësimin e Pasurive të Paluajtshme, si edhe me kufizimet rregullatore të vendosura që prej korrikut 2025. Në të kundërt, kreditë për konsum kanë shënuar rritje të kërkesës, duke reflektuar nevoja më të larta për financim të shpenzimeve të individëve.
Pavarësisht zhvillimeve të tremujorit të parë, parashikimet për tremujorin e dytë janë më optimiste. Bankat presin një rritje të kërkesës për kredi në të dy segmentet, si për konsum ashtu edhe për blerje banesash, si dhe një lehtësim të mëtejshëm të standardeve të kreditimit. Kjo sugjeron se, nëse faktorët rregullatorë dhe institucionalë stabilizohen, kreditimi për individët mund të rikthehet në një trajektore më të fortë rritjeje në vijim të vitit. /ekofin.al
