Shqipëria mbetet ndër tregjet më të vogla për makinat elektrike në rajon, me vetëm 6% të shitjeve të makinave të reja në vitin 2025 që i përkasin automjeteve elektrike.
Sipas të dhënave të përpunuara nga Visual Capitalist, ky nivel e vendos vendin në të njëjtën linjë me Bullgarinë, gjithashtu me 6%, ndërsa disa fqinjë të tjerë paraqiten edhe më dobët. Në Kroaci dhe Rumani, automjetet elektrike përbëjnë vetëm 5% të shitjeve të reja, duke konfirmuar ritmin e ngadaltë të tranzicionit energjetik në pjesën juglindore të Evropës.
Megjithatë, brenda rajonit ballkanik ka dallime të dukshme. Greqia ka arritur në 13%, më shumë se dyfishi i nivelit shqiptar, ndërsa Sllovenia shkon në 14%, duke reflektuar një adoptim më të shpejtë të teknologjisë së re. Edhe vendet e Evropës Qendrore, shpesh të krahasueshme ekonomikisht me Ballkanin, kanë nivele më të larta, si Hungaria me 13% dhe Polonia me 12%, ndërsa Italia arrin në 11%. Këto shifra tregojnë se Shqipëria dhe disa fqinjë të saj mbeten në fazat fillestare të elektrifikimit të transportit, ndikuar nga faktorë si të ardhurat më të ulëta, infrastruktura e kufizuar e karikimit dhe kostot ende të larta të automjeteve elektrike.
Evropa e ndarë: Veriu dominon, Jugu dhe Lindja mbeten pas
Në nivel evropian, kontrasti është shumë më i fortë. Vendet nordike dominojnë bindshëm tranzicionin drejt makinave elektrike. Norvegjia kryeson botën me 97% të shitjeve të makinave të reja elektrike në vitin 2025, një rritje dramatike nga 56% në vitin 2019. Pas saj vijnë Danimarka me 69%, Suedia me 61%, si dhe Finlanda dhe Holanda, secila me 56%. Këto vende kanë arritur këtë nivel falë politikave të forta fiskale, subvencioneve dhe investimeve të mëdha në infrastrukturë.
Në pjesën tjetër të Evropës Perëndimore, adoptimi është i konsiderueshëm, por jo në të njëjtin nivel ekstrem. Belgjika arrin në 43%, Portugalia në 37%, ndërsa Britania e Madhe dhe Zvicra secila në 33%. Ekonomitë e mëdha të BE-së mbeten disi pas vendeve nordike, me Gjermaninë në 29% dhe Francën në 25%, duke reflektuar kompleksitetin e tranzicionit në tregje më të mëdha dhe më të varura nga industria tradicionale automobilistike.
Ky hendek i madh midis veriut dhe juglindjes së Evropës e vendos Shqipërinë dhe rajonin e saj në një fazë të hershme të transformimit. Ndërsa vendet më të zhvilluara po i afrohen eliminimit pothuajse të plotë të makinave me karburant, Shqipëria dhe fqinjët e saj janë ende në fillim të këtij procesi, megjithëse trendi tregon një rritje graduale që pritet të përshpejtohet në vitet e ardhshme.
Kina Dominon në Vëllim
Ndërsa Norvegjia kryeson në përqindje, Kina dominon në shifra absolute. Shitjet e automjeteve elektrike në Kinë vlerësohet të arrijnë mbi 13.2 milionë në vitin 2025, duke përbërë 53% të shitjeve të makinave të reja. Kjo e bën Kinën tregun më të madh të automjeteve elektrike sipas vëllimit dhe një nga vendet me rritjen më të shpejtë në aspektin e pjesës së tregut.
Në krahasim, Shtetet e Bashkuara kanë një pjesë prej 10% të shitjeve të automjeteve elektrike në vitin 2025, me afërsisht 1.6 milionë automjete elektrike të shitura. Kanadaja është pak më poshtë me 9%. Kohët e fundit, qeveria kanadeze ka rënë dakord të heqë tarifën e saj bllokuese 100% nga një kuotë e vogël vjetore prej 49,000 automjetesh elektrike të prodhuara në Kinë./ekofin.al

