Banka e Japonisë i rriti normat e interesit në nivelin më të lartë në tri dekada, duke sinjalizuar shtrëngime të mëtejshme. Ky ndryshim po ringjall shqetësimet për rritjen e yield-eve globale të obligacioneve dhe rrezikun e riatdhesimit të kapitalit nga investitorët japonezë.
Ndryshimi historik i Banka e Japonisë larg politikës monetare ultra-lehtësuese tashmë është në zhvillim të plotë dhe shenjat e tensionit po shfaqen në tregjet globale të obligacioneve. Në mbledhjen e dhjetorit, BoJ rriti normën kryesore afatshkurtër me 25 pikë bazë në 0.75%, niveli më i lartë që nga viti 1995. Edhe pse lëvizja ishte gjerësisht e pritshme, toni që e shoqëroi atë nuk ishte i tillë. Guvernatori Kazuo Ueda u shfaq me një qëndrim më “të ashpër”, duke theksuar se epoka e normave jashtëzakonisht të ulëta të interesit në Japoni po i vjen fundi dhe se pasojat mund të shtrihen shumë përtej Tokios.
Një kthesë “e ashpër” nga BoJ
Në deklaratën e politikës, BoJ theksoi se “normat reale të interesit pritet të mbeten dukshëm negative” dhe se kushtet financiare lehtësuese do të vazhdojnë të mbështesin aktivitetin ekonomik. Njëkohësisht, ajo rikonfirmoi se, nëse perspektiva e rritjes dhe inflacionit e paraqitur në Raportin e Tetorit materializohet, Banka do të “vazhdojë të rrisë normën bazë të interesit dhe të përshtasë shkallën e akomodimit monetar”. Ueda e përforcoi këtë mesazh në konferencën për shtyp, duke paralajmëruar se vonesat në rregullimin e politikës mund të kërkojnë më pas rritje më të mprehta. Ai vuri në dukje gjithashtu se rritjet e mëparshme ende nuk kanë prodhuar një shtrëngim domethënës dhe se normat mbeten larg kufirit të poshtëm të vlerësimit të Bankës për nivelin neutral. Mesazhi ishte i qartë: BoJ është fuqishëm në fazë rritjeje normash.
“Mjaft historike”: Çfarë thonë analistët
“BoJ dha një rritje me ton të ashpër,” tha Dariusz Kowalczyk, analist në BBVA, duke theksuar angazhimin e qartë për normalizim të mëtejshëm. “E di që është vetëm tre të katërtat e një përqindjeje, por është mjaft historike,” u shpreh Bart Wakabayashi, drejtor dege në State Street në Tokio. “Nuk kemi qenë në këtë nivel prej tri dekadash, ndaj është një lëvizje domethënëse.” Krye-ekonomisti për Japoninë në Goldman Sachs, Akira Otani, paralajmëroi se kjo nuk është pika e fundit e BoJ në rritjen e normave dhe se vendimi përforcon një prirje graduale, por këmbëngulëse, drejt shtrëngimit.
Pse ka kaq shumë rëndësi kjo jashtë Japonisë?
Përgjigjja lidhet me rolin e jashtëzakonshëm të Japonisë në tregjet globale të obligacioneve. Japonia mbetet kreditori neto më i madh në botë, me një pozicion neto ndërkombëtar investimesh rreth 3.66 trilionë dollarë (3.12 trilionë euro) që nga shtatori 2025. Për vite me radhë, normat shumë të ulëta të interesit kanë nxitur daljen e kapitalit. Investitorët institucionalë japonezë—përfshirë fondet e pensioneve dhe siguruesit—kanë derdhur triliona në tregjet e obligacioneve të huaja, veçanërisht në bonot amerikane dhe borxhin qeveritar europian. Por, teksa yield-et vendase rriten, edhe në mënyrë modeste, ky stimul dobësohet. Rezultati mund të jetë një ulje e blerjeve të obligacioneve të huaja, ajo që shumë ekonomistë e quajnë “riatdhesim” i kapitalit japonez.
Kjo dinamikë po shihet tashmë në ngushtimin e diferencave të yield-eve. Hendeku mes bonove 10-vjeçare amerikane dhe obligacioneve qeveritare japoneze ka rënë në 2.12 pikë përqindje, niveli më i ulët që nga marsi 2022. Edhe diferenca mes Bund-eve 10-vjeçare gjermane dhe JGB-ve ka zbritur në 0.85 pikë përqindje, më e ulëta në mbi tre vjet. Ndërsa këto diferenca kompresohen, investitorët japonezë mund të fillojnë të ridrejtojnë kapitalin drejt tregut vendas, duke i lënë tregjet globale të obligacioneve të përthithin boshllëkun.
Çarje në yield-et globale
Tregjet e obligacioneve kanë nisur tashmë të reagojnë. Yield-i i obligacionit 30-vjeçar të Gjermanisë u rrit në 3.51% të premten pas vendimit të BoJ, niveli më i lartë që nga korriku 2011. Një lëvizje e tillë në ekonominë më të madhe të Europës—shpesh e parë si spirancë fiskale globale—është një sinjal paralajmërues. Rreziku nuk kufizohet vetëm në Europë. Rritja e yield-eve japoneze kërcënon të prishë flukset globale të investimeve, veçanërisht përmes çmontimit të “yen carry trade”. Me normat ultra-të ulëta që ofronin financim të lirë, investitorët kanë përdorur prej kohësh jenin për të financuar investime me kthime më të larta jashtë vendit. Kjo strategji, e suksesshme për dekada, tani po vihet nën presion. Me rritjen e normave në Japoni, huamarrja në jen bëhet më pak tërheqëse, çka mund të sjellë një valë çleverazhimi në tregjet globale të kreditit dhe aksioneve, duke shkaktuar një rritje të çrregullt të yield-eve.
Edhe pse ritmi i rritjeve pritet të mbetet gradual, drejtimi është i qartë. BoJ nuk është më “pëllumbi” i përhershëm i botës së zhvilluar. Për investitorët, mesazhi është i thjeshtë dhe gjithnjë e më i vështirë për t’u injoruar: Japonia ka sërish peshë vendimtare.
