Teksa gjithnjë e më shumë njerëz i drejtohen pagesave digjitale në Evropë, pjesa e transaksioneve me cash është në rënie, edhe pse kartëmonedhat vazhdojnë të luajnë një rol të rëndësishëm ekonomik.
Në eurozonë, pak më shumë se gjysma e të gjitha transaksioneve (52%) u paguan me cash në vitin 2024, sipas një ankete të BQE-së me 40,000 pjesëmarrës. Megjithatë, kjo peshë është shumë më e ulët kur shihet sipas vlerës së pagesave — duke zënë 39% të totalit.
Në 14 nga 20 vendet e eurozonës, cash-i është metoda e pagesës më e përdorur dhe përbën midis 45% dhe 55% të transaksioneve në rreth gjysmën e vendeve. Ndër vendet e eurozonës, përdorimi i cash-it varion nga 22% në Holandë deri në 67% në Maltë.
Evropa Jugore dhe Lindore mbeten veçanërisht të varura nga cash-i, me Italinë që regjistron 61%, Spanjën 57% dhe Slloveninë 64%.

Jugu & Lindja “cash-dominant” përballë Veriut & Perëndimit “digjital-së-pari”
Evropa Veriore dhe Perëndimore, përfshirë Holandën (22%), Finlandën (27%), Luksemburgun (37%), Belgjikën (39%) dhe Francën (43%), janë më shumë të orientuara drejt pagesave digjitale, me cash-in tashmë margjinal në disa vende. Nga katër ekonomitë më të mëdha të BE-së, Franca është e vetmja nën mesataren e eurozonës prej 52%, ndërsa Gjermania qëndron pak mbi të, me 53%.
“Në Holandë ka shkallë shumë të larta të adoptimit të pagesave digjitale, si pagesat pa kontakt me kartë debiti ose smartfon. Konsumatorët holandezë i perceptojnë pagesat pa kontakt si më të shpejta dhe më të përshtatshme, krahasuar me cash-in ose pagesat tradicionale me kartë debiti,” i tha një zëdhënës i Bankës Qendrore të Holandës Euronews Business.
Ai shtoi se si cash-i ashtu edhe kartat e debitit pranohen gjerësisht nga tregtarët, të ndihmuara pjesërisht nga komisionet relativisht të ulëta për bizneset dhe nga fushatat bankare për nxitjen e pagesave digjitale për shuma të vogla.
Këta faktorë duket se vlejnë edhe për vende të tjera me përdorim më të ulët të cash-it.
Përdorimi i cash-it sipas vlerës së pagesave
Sipas vlerës, cash-i kishte një peshë prej 39% në eurozonë, duke varioar nga 17% në Holandë deri në 59% në Lituani.
Varësia e lartë nga cash-i, me më shumë se 50% të shpenzimeve totale të kryera në para në dorë, vërehet jo vetëm në Lituani, por edhe në Sllovaki (56%), Slloveni (56%), Austri (56%), Maltë (54%) dhe Kroaci (51%).
Italia (49%), Portugalia (47%), Spanja (45%), Irlanda (44%), Qiproja (43%) dhe Greqia (42%) renditen në nivel mesatar të përdorimit të cash-it sipas vlerës.
Në gjashtë vende, pesha e cash-it është 35% ose më pak: Holandë (17%), Finlandë (28%), Luksemburg (29%), Gjermani (30%), Francë (34%) dhe Belgjikë (35%).
Ndërsa Lituania kryeson, Letonia qëndron në 36% — duke treguar dallime të mëdha edhe mes vendeve fqinje.
Kartat dominojnë pagesat mbi 50 €
Gjermania paraqitet ndryshe nga Austria sa i përket përdorimit të cash-it, pavarësisht ngjashmërive kulturore. Në Austri kartëmonedhat mbeten popullore, ndërsa Gjermania po përqafon gjithnjë e më shumë pagesat digjitale.
Këto rezultate tregojnë se, në aspektin e vlerës monetare, cash-i mbetet i rëndësishëm në Evropën Qendrore, Lindore dhe Jugore, ndërsa Evropa Veriore dhe Perëndimore mbështeten shumë më tepër në pagesat digjitale.
BQE-ja gjeti gjithashtu se cash-i është metoda më e përdorur për blerje me vlerë të vogël, ndërsa kartat përdoren më shpesh për pagesa mbi 50 €.
Përparësitë e perceptuara: Pse njerëzit përdorin cash?
Kur u pyetën për avantazhet e cash-it krahasuar me pagesat me kartë, të anketuarit theksuan disa arsye.
Avantazhi kryesor ishte se “cash-i është anonim dhe mbron privatësinë” (41%), i ndjekur nga “cash-i i bën njerëzit më të vetëdijshëm për shpenzimet” (35%) dhe “transaksionet me cash përmbyllen menjëherë” (30%).
Vetëm një në pesë e konsideron cash-in më të sigurt
Një tjetër 28% tha se përdor cash sepse pranohet në më shumë raste, ndërsa rreth një në pesë përmendi se cash-i është më i lehtë ose më i shpejtë. Vetëm 18% e konsideruan cash-in si më të sigurt.
Dallime vërehen edhe sipas moshës: të rinjtë përgjithësisht ndihen më rehat me metodat digjitale të pagesës. Të dhënat tregojnë se konsumatorët nën moshën 40 vjeç përdorën cash në më pak se 50% të transaksioneve të tyre, ndërsa personat 65 vjeç e lart kryen 57% të pagesave me para në dorë./Përshtati nga Euronews, ekofin.al

