Tregjet e aksioneve në mbarë botën kanë qenë relativisht të qeta këtë javë pas një periudhe kaosi, të shkaktuar nga tarifat tregtare të SHBA. Por investitorët janë ende duke vëzhguar nga afër një pjesë të tregut që rrallë lëviz në mënyrë dramatike – tregun e bonove në SHBA. Qeveritë shesin obligacione – në thelb një borxh – për të mbledhur para për shpenzimet publike dhe në këmbim paguajnë interes.
Kohët e fundit, si rrallë herë, norma që qeveria amerikane duhej të paguante për bonot e saj u rrit ndjeshëm, ndërsa çmimi i vetë obligacioneve ra. Paqëndrueshmëria sugjeron se investitorët po humbnin besimin në ekonominë më të madhe në botë. Ju mund të mendoni se kjo është çështje që nuk ju takon dhe është vetëm për ekspertët e fushës, por ajo ka rëndësi dhe mund të ndryshojë mendimin e Presidentit Trump për tarifat.
Çfarë është një obligacion qeveritar?
Kur një qeveri dëshiron të marrë hua para, ajo zakonisht e bën këtë duke shitur bono – të njohura si “Thesari” në SHBA – investitorëve në tregjet financiare. Pagesat e tilla bëhen gjatë një numri vitesh të paracaktuar me marrëveshje përpara se të bëhet një pagesë e plotë dhe përfundimtare kur obligacioni “maturohet” – me fjalë të tjera, skadon. Investitorët që blejnë bono janë kryesisht nga institucione financiare, duke filluar nga fondet e pensioneve deri te bankat qendrore.
Çfarë po ndodh me bonot amerikane?
Investitorët blejnë obligacione qeveritare sepse ato shihen si një vend i sigurt për të investuar paratë e tyre. Ka pak rrezik që një qeveri të mos i kthejë paratë, veçanërisht një superfuqi ekonomike si SHBA. Pra, kur ekonomia është e trazuar dhe investitorët duan të marrin para nga tregjet e paqëndrueshme të aksioneve dhe aksioneve, ata zakonisht e vendosin atë para në bonot e SHBA. Por kohët e fundit kjo nuk ka ndodhur. Fillimisht, pas shpalljes së tarifave të ashtuquajtura “Dita e Çlirimit” më 2 prill, kur aksionet ranë, investitorët u duk se u dyndën drejt bonove amerikane.
Megjithatë, kur e para nga këto tarifa filloi më 5 prill dhe Trump dyfishoi politikat e tij atë fundjavë, investitorët filluan të braktisin bonot e qeverisë, duke rritur normën e interesit që qeveria e SHBA do të duhej të paguante për të marrë hua. I ashtuquajturi yield për huamarrjen e qeverisë amerikane gjatë 10 viteve u rrit nga 3.9% në 4.5%, ndërsa yield-i 30-vjeçar u rrit në pothuajse 5%.
Pse shitja dramatike?
Shkurtimisht, pasiguria mbi ndikimin e tarifave në ekonominë amerikane bëri që investitorët të mos i shihnin më obligacionet qeveritare si një bast kaq të sigurt, kështu që kërkuan kthime më të mëdha për t’i blerë ato. Sa më i lartë të jetë rreziku i perceptuar, aq më i lartë është rendimenti që investitorët duan të kompensojnë për marrjen e tij.
Si ndikon kjo tek amerikanët e zakonshëm?
Nëse qeveria amerikane po shpenzon më shumë për shlyerjet e interesit të borxhit, kjo mund të ndikojë në buxhetet dhe shpenzimet publike pasi bëhet më e kushtueshme për qeverinë që të mbajë veten. Por mund të ketë gjithashtu një ndikim të drejtpërdrejtë tek familjet dhe aq më tepër tek bizneset. John Canavan, analist kryesor në Oxford Economics, thotë se kur investitorët ngarkojnë norma më të larta për t’i dhënë para qeverisë, normat e tjera të huadhënies që kanë më shumë rrezik, si hipotekat, kartat e kreditit dhe kreditë për makina, gjithashtu priren të rriten.
Bizneset, veçanërisht ato të vogla, ka të ngjarë të goditen më rëndë nga çdo ndryshim i menjëhershëm në normat e huamarrjes, pasi shumica e pronarëve të shtëpive në SHBA kanë marrëveshje me normë fikse midis 15 dhe 30 vjetësh. Nëse bizneset nuk mund të kenë akses në kredi, kjo mund të ndalojë rritjen ekonomike dhe të çojë në humbje të vendeve të punës me kalimin e kohës. Z. Canavan shton se bankat mund të bëhen më të kujdesshme në kreditimin e parave, gjë që mund të ndikojë në ekonominë amerikane.
Blerësit për herë të parë dhe ata që dëshirojnë të blejnështëpi mund të përballen gjithashtu me kosto më të larta, thotë ai, të cilat mund të ndikojnë në tregun e banesave në një afat më të gjatë. Është e zakonshme në SHBA që pronarët e bizneseve të vogla të fillojnë të përdorin kapitalin në shtëpinë e tyre si kolateral.
Pse u ndikua Trump?
Pas futjes së tarifave, Trump i kërkoi kombit të tij të “mbahej fort”, por duket se kërcënimi i mundshëm për vendet e punës dhe ekonomia amerikane e ndaloi presidentin në gjurmët e tij. Pas trazirave në tregjet e bonove, ai vendosi një pauzë 90-ditore për tarifat më të larta në çdo vend, përveç Kinës. Megjithatë, tarifa totale prej 10% për të gjitha vendet mbetet. Ajo rezultoi një pikë presioni për Trump – dhe tani bota e di këtë. “Megjithëse Presidenti Donald Trump ishte në gjendje t’i rezistonte shitjes së tregut të aksioneve, sapo tregu i bonove filloi të dobësohej gjithashtu, ishte vetëm çështje kohe para se ai të tërhiqej” thotë Paul Ashworth, kryeekonomist i Amerikës së Veriut në Capital Economics. Sipas raporteve të mediave amerikane, ishte Sekretari i Thesarit Scott Bessent, i vënë në presion nga thirrjet e drejtuesve të biznesit, i cili luajti një rol kyç në lëkundjen e Trump.
Çfarë e lidh Kinën me bonot amerikane?
Që nga viti 2010, pronësia e huaj e obligacioneve amerikane është pothuajse dyfishuar, duke u rritur me 3 trilion dollarë, sipas Deutsche Bank. Japonia mban më shumë bono thesari të SHBA-së, por Kina, armiku më i madh i SHBA-së në këtë luftë tregtare globale, është mbajtësi i dytë më i madh i borxhit të qeverisë amerikane në nivel global. Pyetja është nëse kjo shkaktoi shitjen e borxhit në përgjigje të goditjes me tarifa të mëdha. Megjithatë, kjo nuk ka gjasa, pasi çdo shitje me vrull “do të varfëronte Kinën më shumë sesa do të dëmtonte SHBA-në”, sipas Capital Economics. /Përshtati nga BBC, ekofin.al
