Nga Korça në Vjenë, nga një përkthyes i ri në eksportues mallrash. Fillimi i rrugës së Samir Manes në vitet e para të pas-komunizmit, kur mungesa e sistemit bëhet mundësi për të ndërtuar sistemin tënd.
(Pjesa e parë)
Pas botimit të portretit për Samir Manen, njeriun që ndërtoi një epokë pa folur për të, Albanian Post sjell tani një seri shkrimesh me vëmendje të theksuar te biznesi.
Në katër pjesë të ndara, do të rrëfehet historia e ndërtimit të perandorisë Balfin jo si biografi personale, por si model strukture, kapitali dhe vizioni të institucionalizuar.
Kjo seri është një përpjekje për të kuptuar se si, në mungesë të një shteti funksional, mund të ngrihet një sistem që qëndron më vete.
Pjesa e parë nis aty ku gjithçka mungonte: në vitet e para të pas-komunizmit, ku Samir Mane identifikoi tregun që nuk ekzistonte dhe vendosi ta ndërtonte vetë.
Në fillim nuk kishte asgjë.
Jo vetëm në kuptimin material të fjalës, por edhe në atë institucional.
Viti 1991 ishte një vit që e gjeti Shqipërinë të zbrazët.
Pa shtet.
Pa treg.
Pa busull.
Por me një etje kolektive për të jetuar, për të provuar, për të pasur diçka më shumë.
Shumë njerëz kërkuan të ikin, të shpëtojnë veten nga pasiguria.
Pak prej tyre e panë boshllëkun si terren për të ndërtuar.
Njëri prej tyre ishte Samir Mane.
Ai u nis drejt Vjenës, si shumë shqiptarë të tjerë që e panë atë qytet si portë të sigurt drejt Perëndimit.
Ishte fillimi i viteve ’90, dhe ai ishte një i ri me arsim gjeologjie nga Universiteti i Tiranës, pa përvojë biznesi, pa kapital, pa lidhje.
Në Vjenë punoi si përkthyes në gjykatat e emigracionit.
Ishte një jetë e thjeshtë, por me një përparësi të madhe: e futi në kontakt të drejtpërdrejtë me realitetin ekonomik të një bote tjetër.
Aty ku tregtia funksiononte.
Ku sistemi fiskal ekzistonte.
Ku importet dhe eksportet ndodhnin përditë, pa u konsideruar si luks.
Ai e kuptoi shpejt një gjë.
Ndërmjet Vjenës dhe Tiranës kishte një boshllëk.
Një boshllëk mallrash, kulturash, sjelljesh, tregu.
Por pikërisht ky boshllëk ishte terreni ideal për të vepruar.
Kërkesa në Shqipëri ishte e jashtëzakonshme.
Njerëzit kishin nevojë për çdo gjë – frigoriferë, televizorë, soba, kasetofonë, madje edhe ndriçues elektrikë.
Oferta në Austri ishte e bollshme dhe e aksesueshme.
Midis të dyjave, mungonte vetëm një njeri që të bënte lidhjen.
Kështu, në vitin 1993, ai krijoi kompaninë Alba-Trade në Vjenë.
Ishte një kompani e vogël tregtare, e cila fillimisht funksiononte me porosi, duke eksportuar elektroshtepiake në Shqipëri.
Jo nëpërmjet rrugëve formale të atëhershme, sepse ato mungonin.
Por përmes një sistemi të ndërtuar vetë.
Ai blinte mallra në Austri.
I fuste në kamionë.
I sillte në Shqipëri.
I shpërndante përmes njohjeve lokale.
I mblidhte të ardhurat.
Dhe i rikthente në cikël të ri.
Nëse do ta shihje nga jashtë, mund të të dukej një aktivitet modest.
Por në të vërtetë ishte një koncept i ri në një treg që nuk kishte as strukturë dhe as përvojë.
Samir Mane nuk po sillte vetëm produkte.
Po sillte kulturën e funksionimit të tregut të lirë në një vend që nuk e kishte jetuar atë kurrë.
Në fund të vitit 1998, ai hapi dyqanin e parë Neptun në Tiranë.
Ky ishte momenti i parë i shndërrimit të aktivitetit tregtar në një platformë të strukturuar shitjeje me pakicë.
Neptun nuk ishte thjesht një dyqan elektroshtepiakësh.
Ishte i pari vend ku konsumatori shqiptar përballej me një koncept të ri: markë.
Çmim.
Garanci.
Pajisje të ekspozuara në mënyrë të kuptueshme.
Shërbim me faturë.
Një mjedis i pastër dhe i kontrolluar.
Modeli i Neptun u shtri shpejt.
Jo vetëm në Tiranë.
Por edhe në qytete të tjera.
Kërkesa ishte më e madhe se kapaciteti.
Në një ekonomi ku shumica e dyqaneve operonin me mallra nga Greqia dhe Italia të sjella dorazi dhe pa kontroll cilësor, Neptun sillte produkte të certifikuara, të importuara nga kompani ndërkombëtare me të cilat Mane kishte ndërtuar marrëdhënie nga baza në Austri.
Në këtë periudhë, fillon të shihet qartë edhe një dallim tjetër.
Ai nuk ishte një tregtar klasik.
Ai po mendonte në mënyrë sistemike.
Po krijonte zinxhir furnizimi.
Po ndërtonte marrëdhënie me prodhues.
Po standardizonte çmime.
Po ndërtonte një kulturë korporative.
Viti 2000 ishte një moment kthesë.
Në vend që të vazhdonte me rritje horizontale, ai vendosi të ndërtojë një model vertikal.
Të mos ishte më vetëm distributor.
Por edhe zhvillues hapësirash.
Menaxher hapësirash komerciale.
Krijues platformash për shitje.
Dhe në vitin 2005, ai hapi QTU – qendra e parë tregtare në Shqipëri.
Ky ishte hapi ku Samir Mane nuk ishte më thjesht një sipërmarrës që sjell mallra.
Tani ai ishte duke ndërtuar arkitekturën fizike dhe konceptuale të një tregu të ri.
QTU nuk ishte vetëm një qendër tregtare.
Ishte një sistem i ri sjelljeje për konsumatorin shqiptar.
Një vend ku qytetari nuk shkonte më vetëm për të blerë.
Por për të kaluar kohë.
Për të parë një film.
Për të pirë një kafe.
Për të ecur në një mjedis të pastër e të mbrojtur nga rruga.
Kjo ishte hera e parë që tregtia kombinohej me eksperiencën.
Dhe për Samir Manen, ishte gjithashtu hera e parë që kapitali i tij ndërtohej mbi asetet fikse dhe jo më vetëm mbi qarkullimin.
Nga ky moment, ai filloi të mendojë në terma të arkitekturës urbane.
Jo vetëm për produktin.
Por për hapësirën.
Për infrastrukturën.
Për ndikimin e saj social.
Qendra të tjera filluan të ndërtohen.
Në Durrës.
Në Elbasan.
Në Prishtinë.
Në Shkup.
Por stili ishte i njëjtë.
Hapësira të mëdha.
Marka ndërkombëtare.
Standarde të matshme.
Në të njëjtën kohë, rrjeti Neptun u rrit ndjeshëm.
U zgjerua në Kosovë.
Në Maqedoninë e Veriut.
Në Serbi.
Në Bosnjë.
Duke ruajtur të njëjtën logjikë operimi.
Zinxhir furnizimi i centralizuar.
Rrjet shitjeje i decentralizuar.
Menaxhim i lokalizuar.
Por brenda një filozofie unike.
Ajo që ishte e veçantë në qasjen e Samir Manes ishte mungesa e deliriumit që shoqëron shpesh rritjen e shpejtë.
Ai nuk kërkoi të ndërtonte gjithçka vetë.
E dinte që nuk mund të jetë ekspert në çdo fushë.
Kështu që filloi të ndërtojë ekipe.
Të punësojë profesionistë.
Të vendosë bord drejtues.
Të kërkojë standarde ndërkombëtare.
Dhe në vitin 2006, lindi ajo që do të bëhej struktura qendrore: Balfin Group.
Por asokohe, Balfin nuk ishte thjesht një kompani.
Ishte një mënyrë për ta kthyer suksesin e deritanishëm në një sistem që mund të riprodhohej në sektorë të tjerë.
Fillimisht në pasuri të paluajtshme.
Pastaj në industrinë minerare.
Më pas në teknologji.
Dhe gradualisht në çdo degë ku ai besonte se tregu kishte boshllëk.
Shumica e njerëzve që ndërtojnë pasuri në tranzicion e nisin me një lidhje politike.
Ai jo.
Ai e nisi me një lidhje tregtare.
Dhe më pas ndërtoi një filozofi: të operosh në vende të paqëndrueshme me struktura të qëndrueshme.
Kjo ishte filozofia që nuk ndryshoi kurrë.
Në çdo vend ku shkonte, ai nuk kërkonte favoret e pushtetit.
Por parashikueshmërinë e tregut.
Për vite me radhë, janë bërë aludime të ndryshme mbi afërsinë e tij me këtë apo atë forcë politike.
Por nëse shikon portofolin e bizneseve të tij dhe bashkëpunimet me kompani ndërkombëtare, kupton që këto janë më shumë spekulime sesa realitet.
Marrëdhënia e tij me pushtetin nuk është ndërtuar mbi aleanca, por mbi standarde që e kanë bërë të pavarur nga ciklet politike.
Nëse themi që pjesa e parë e jetës së Samir Manes është një histori emigracioni dhe tregtie, pjesa e dytë është një histori arkitekture dhe sistemi.
Nga dërgimi i frigoriferëve me kamion në fundin e viteve ’90
Tek ngritja e qendrës më të madhe tregtare në Maqedoni
Nga dyqani i parë në Tiranë
Tek strukturimi i bordit të Balfin në Austri
Nga kontratat e para me prodhues elektronikë
Tek marrëveshjet e mëvonshme me investitorë ndërkombëtarë
Kjo nuk ishte më një rrugë personale.
Ishte një strukturë që fillonte të qëndronte më vete.
Në fund të viteve 2000, Samir Mane nuk ishte më njeriu që kishte filluar me 100 dollarë.
Ishte një nga sipërmarrësit më të mëdhenj në rajon.
Me një model që nuk e kishte askush tjetër.
Me një përzierje të rrallë të përvojës perëndimore dhe intuitës ballkanike.
Me një kapital që nuk u ndërtua mbi rastësi.
Por mbi disiplinë.
Dhe mbi një etikë të heshtur.
Ai nuk kishte ardhur për të treguar që ishte i pari.
Por për të ndërtuar diçka që mbetet edhe kur nuk është më aty.
Dhe për herë të parë, në historinë moderne të Shqipërisë, kishte një emër që nuk përfaqësonte vetëm pasurinë.
Por sistemin.
Në një kohë kur supermarketi më i madh në Shqipëri nuk i kalonte 300 metra katrorë, ai guxoi të ndërtonte një hapësirë prej 5000 metrash katrorë.
Ishte një vendim që mund ta rrëzonte financiarisht.
Mund të kishte humbur gjithçka.
Por e ndërtoi mbi bindjen se konsumatori shqiptar ishte gati për diçka më shumë se tregu i vogël dhe i improvizuar.
Dhe ja doli. /Albanian Post
