Vdekshmëria e fëmijëve është një tjetër tregues i rëndësishëm që pasqyron gjendjen e përgjithshme shëndetësore të një popullate dhe aksesin ndaj ndërhyrjeve thelbësore shëndetësore. Mbyllja e hendekut midis vendeve me shkallën më të lartë dhe më të ulët të vdekshmërisë së fëmijëve është një sfidë e rëndësishme e shëndetit publik në rajon.
Sipas raportit të OBSH-së, normat e vdekshmërisë neonatale u rritën në gjashtë vende midis 2018 dhe 2022: Qipro (+11.1%), Zvicër (+3.4%), Shqipëri (+1.4%), Luksemburg (+1.4%), Sllovaki (+1.4%) dhe Kazakistan (+0.8%).
Për Shtetet Anëtare në të gjithë Rajonin, shkalla më e lartë e vdekshmërisë neonatale është 28 herë më e lartë se ajo më e ulëta dhe shkalla më e lartë e vdekshmërisë nën 5 vjeç është 21 herë më e lartë se ajo më e ulëta. Vetëm 13 nga 53 Shtetet Anëtare në Rajon kanë të dhëna për përqindjen e fëmijëve nën 5 vjeç që arrijnë momentet e tyre zhvillimore në zhvillimin motorik, të mësuarit dhe mirëqenien psikosociale. Normat për këtë tregues variojnë nga 72% në 97% në të gjitha vendet.
Shkalla e vdekshmërisë neonatale në Rajonin Evropian të OBSH-së vlerësohet në 2.2 vdekje për 1000 lindje të gjalla, sipas të dhënave më të fundit të disponueshme (për vitin 2022). Shkalla e vdekshmërisë neonatale u rrit në gjashtë shtete anëtare midis 2018 dhe 2022 dhe u ul në tetë me një normë vdekshmërie mbi vlerën mesatare për Rajonin Evropian të OBSH-së.
Shkalla e vdekshmërisë nën 5 vjeç në rajon vlerësohet në 4.0 vdekje për 1000 lindje të gjalla, sipas të dhënave më të fundit të disponueshme (për vitin 2022). Normat e vdekshmërisë nën 5 vjeç u rritën në katër shtete anëtare midis 2018 dhe 2022 dhe u ulën në gjashtë me norma mbi mesataren rajonale.
Ka dallime të vazhdueshme midis djemve dhe vajzave, ku shkalla e vdekshmërisë nën 5 vjeç është përgjithësisht 20% më e lartë tek djemtë; megjithatë, në disa Shtete Anëtare normat e djemve janë gati 30% më të larta.
Shkaqet kryesore të vdekshmërisë neonatale përfshijnë komplikimet e lindjes së parakohshme (42% e të gjitha vdekjeve neonatale), anomalitë kongjenitale (23.7%), ngjarjet e lidhura me intrapartumin si asfiksia e lindjes dhe trauma e lindjes (14.4%), infeksionet neonatale (5.5%) dhe kushtet që lidhen me kujdesin joadekuat prenatal. Këto kushte janë veçanërisht të larta në zonat me akses të kufizuar në kujdesin e specializuar neonatal.
Normat e vdekshmërisë janë përgjithësisht 20% më të larta tek djemtë sesa tek vajzat; megjithatë, në Taxhikistan dhe Turkmenistan, diferenca është edhe më e lartë, rreth 30%.
Normat e vdekshmërisë nën 5 vjeç u rritën në katër vende midis 2018 dhe 2022: Qipro (+11%), Rumani (+3.5%), Ukrainë (+2%) dhe Shqipëri (+1%). Shkalla e vdekshmërisë nën 5 vjeç u ul në gjashtë vende me norma mbi mesataren rajonale: Bosnjë dhe Hercegovina, Kroacia, Franca, Polonia, Sllovakia dhe Zvicra. Shkaqet kryesore të vdekjes për fëmijët nën 5 vjeç në Rajonin Evropian të OBSH-së janë kryesisht të parandalueshme ose të trajtueshme me ndërhyrje të përshtatshme gjatë shtatzënisë, lindjes dhe periudhës neonatale.
Ato përfshijnë gjendjet neonatale (41.4%), anomalitë kongjenitale (25.6%), infeksionet e rrugëve të poshtme të frymëmarrjes (9.8%), sëmundjet e tjera infektive dhe parazitare (8.0%) dhe lëndimet e paqëllimshme (5.4%)./ekofin.al


