Shkova në një qytet evropian të ngjashëm si Stambolli, por shumë më lirë dhe më duhet të kthehem prapë, shkruan Jake Holden për revistën “My London”.
Është për të qeshur, kur u thashë shokëve të mi se unë dhe miku im Luke po shkonim me pushime në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë, përgjigja më e zakonshme ishte: “Pse?”
Zakonisht, planifikimi i pushimeve ka më shumë entuziazëm sesa shqetësim, por përgjigja ime ndaj cinizmit të tyre të dukshëm është… pse jo? Sigurisht, unë jam i vetëdijshëm se ka arsye pas pyetjes së tyre. Shqipëria ka një histori të zymtë dhe ishte nën një diktaturë totalitare komuniste vetëm 33 vjet më parë; disa madje e quajtën atë Koreja e Veriut e Evropës.
Sot, megjithatë, ky vend është vërtet i gjallë. Një shëtitje e shkurtër në rrugën Rruga Qemal Stafa, larg nga sheshi kryesor Skënderbej, ju çon drejt e në brendësi të jetës shqiptare në Tiranën me diell.
Të moshuarit largohen në dyqanet e riparimit të biçikletave. Dyqanet e mobiljeve të përdorura shohin kalimtarët në pasqyrat e garderobës. Trotuari është një rrugë pengese e burrave me cigare që fshikullojnë telekomandat e vjetra të televizorit, këpucë të konsumuara dhe kuti telefoni të zverdhur në anë të rrugës së pashtruar. Nga restorantet e vogla grumbullohen qengja të gatuar, ndërsa bisedat e çuditshme shqiptare me tinguj sllave dhe latine dëgjohen pranë.
Pak histori
Pavarësisht ngutjes dhe nxitimit, vendi është mjaft i rrënuar dhe dukshëm i varfër, por i lejohet të jetë. Kujtimet e historisë së tij të ashpër janë plotësisht të pranishme, por sot ato shërbejnë si simbole uniteti dhe jo dobësie. Shqipëria ishte nën sundimin e diktatorit komunist Enver Hoxha nga viti 1944 deri në vdekjen e tij në 1985. Kur ai vdiq, Shqipëria ishte vendi i tretë më i varfër në botë, me të ardhura mesatare prej 15 dollarë në muaj, sipas Emerging Europe.
Italia pushtoi vendin në 1939 nën Benito Musolinin, i cili ishte i etur për të zgjeruar bazën e tij të pushtetit përgjatë Detit Mesdhe. Ata u dëbuan nga 1943 për t’u zëvendësuar nga pushtuesit nazistë gjermanë. Kur humbën luftën, nazistët duhej të largoheshin dhe Enver Hoxha u zgjodh udhëheqës i partisë komuniste të sapothemeluar në vitin 1944 pas Luftës së Dytë Botërore. Nga ky moment filloi mbretërimi i tij totalitar. Ai ishte një admirues i madh i sundimtarit sovjetik Jozef Stalin dhe menjëherë mori masa për të konsoliduar pushtetin e tij duke themeluar shërbimin e policisë sekrete, Sigurimi. Këtu përfshiheshin edhe vrasjet pa gjyq dhe ekzekutimet e antikomunistëve. Kufijtë u mbyllën me tela me gjemba, të arratisurit u vranë në sy dhe të burgosurit u torturuan.
Një nga politikat më të njohura por të çuditshme të Hoxhës është ‘bunkerizimi’ i Shqipërisë. Ai planifikoi të ndërtonte 200,000 bunkerë në të gjithë Shqipërinë gjatë Luftës së Ftohtë për t’u mbrojtur kundër armiqve të mundshëm. Sigurisht, ata nuk erdhën kurrë. Tani ka mbi 173,000 bunkerë në të gjithë Shqipërinë, rreth 14.7 për milje katrore dhe i shihni kudo. Ato kushtojnë ekuivalentin e 6 miliardë dollarëve sot, duke e lodhur një komb tashmë dëshpërimisht të varfër, sipas një udhërrëfyesi të Tirana Free Tour.
Kjo na sjell në dy nga atraksionet kryesore në Tiranë – muzetë Bunk’Art 1 dhe Bunk’Art 2. Këta janë bunkerë të mëdhenj të konvertuar të Luftës së Ftohtë të mbushur me histori dhe ekspozita novatore rreth regjimit të trazuar komunist në një mjedis vërtet unik. Bunk’Art 1 është më i madhi nga të dy, me 100 dhoma të ndërtuara në tokë, por është një udhëtim i shkurtër me autobus larg qendrës së qytetit. Bunk’Art 2 është pikërisht në qendër, megjithëse nuk është aq i madh. Pikërisht pranë Bunk’Art 1 është një teleferik masiv – Dajti Ekspres – teleferiku më i madh në Ballkan me 4,354 metra, i cili kërkon 15 minuta për të hipur në malet mahnitëse. Ishte një vend i çuditshëm në majë, dhe Luke dhe unë mbetëm duke menduar, pse të bëjmë gjithë përpjekjet për të ndërtuar një teleferik që përfundon në këtë zonë të shkretë djerrinë?
Kuptohet, ishte një ditë me re, kështu që pamja e qytetit ishte plotësisht e bllokuar, por thjesht nuk kishte shumë përtej restorantit dhe mini-golfit. Thënë kjo, zymtësia dhe mjedisi i frikshëm shtuan në mënyrë të çuditshme ndjenjën e aventurës dhe kishte disa shëtitje që mund të bëni këtu drejt rrënojave të vjetra dhe shpellave në male. Pra, ne nuk ishim të pakënaqur me udhëtimin lart, pavarësisht çmimit prej 1,400 Lekë (14 €). Dashamirët e natyrës nuk duhet të shkojnë deri në mal për të marrë pak gjelbërim në parkun masiv të Tiranës, i cili është shtëpia e një liqeni të madh të krijuar nga njeriu me pamje të qetë, vetëm 20 minuta në këmbë nga qendra.
Për ata që kërkojnë një festë, lagjja Blloku është e mbushur me klube, bare, bare, restorante dhe butikë – diçka që i përshtatet të gjitha rasteve. Kjo zonë ishte e rrethuar me mure gjatë periudhës komuniste dhe ishte e hapur vetëm për anëtarët e partisë; Shtëpia e lakuar e Enver Hoxhës është në zonë, e cila dikur ndalohej nga ushtarët me tanke në gatishmëri. Si një lloj rebelimi, vendasit e bënë atë zonën e re të partisë ku të gjithë ishin të mirëpritur, dhe tani shtëpia e Hoxhës po shndërrohet në një galeri arti. Për një kuptim të thellë të kontrollit komunist mbi Shqipërinë, Shtëpia e Gjetheve është një muze mbi shërbimin e policisë sekrete Sigurimi. Ka gjithashtu disa xhami dhe kisha në të gjithë qytetin, të cilat ia vlen të vizitohen dhe, krahas atmosferës kaotike, e bëjnë vendin të ndihet paksa si Stamboll. Megjithatë, të gjitha këto janë mjaft të reja, përveç disave, pasi komunistët shkatërruan shumë prej tyre.
Vizitë ditore në Durrës
Qyteti i afërt i Durrësit ia vlen një udhëtim të mrekullueshëm ditor. Duhet rreth një orë për të arritur atje me autobus, duke kushtuar 200 lekë (2 €) për çdo drejtim. Durrësi është një qytet port në bregdet që ka qenë vetë kryeqyteti. Këtu gjenden rrënojat e një Amfiteatri Romak dhe Forumi Bizantin për t’u zbuluar, si dhe pamje të bukura bregdetare dhe diell për t’u zhytur. Udhëtimi atje dhe vetë qyteti janë një përvojë në të drejtat e tyre. Nuk ka rezervime për autobusin, thjesht shkoni në stacion dhe dëgjoni burrat që bërtasin “Durrës, Durrës” dhe nuk mund ta humbisni.
Shqipëria ka një kuzhinë shumë interesante. Është shumë i bazuar në mish, por për të provuar ushqimin më të mirë vendas, duhet të shkoni në një vend të vogël familjar. Disa prej tyre janë të hapura për 24 orë si Te Pacja 2004, e cila shërben gjëra të tilla si truri i viçit, supa e kokës dhe shumë pjata të tjera lokale dhe vlerësohet me 4,8 yje në Google. Një tjetër vend i shkëlqyer për ushqimin vendas është Gjelltore Sauku, një tjetër biznes familjar. Këtu, Tave Dheu është i shkëlqyeshëm – një pjatë me zierje e bërë me mëlçi viçi të prerë në kubikë, rikota, feta, domate dhe speca. Ky vend ka 5 yje në Google nga mbi 1000 komente Shqiptarët janë gjithashtu shumë krenarë për pijen e tyre vendase të quajtur Raki. Është pija e tyre kombëtare e bërë nga rrushi ose kumbulla e fermentuar dhe ka një goditje të vërtetë me një shije të ngjashme me vodkën. Mund ta blini në tregun e Pazarit të Vjetër, ku shesin edhe malet e vërteta të duhanit me thes.
Pjesa më e madhe e Tiranës është në ndërtim e sipër dhe duket se investimet masive po bëhen në infrastrukturën atje. Mund të thuash se në dekadën e ardhshme do të duket krejtësisht ndryshe dhe ka të ngjarë të jetë shumë më turistike (dhe e shtrenjtë) sesa tani – kështu që tani është koha për të shkuar. Disa bare shërbejnë litra birrë për vetëm 150 Lekë (1,50 €), kështu që është e lirë, një vakt i plotë dhe një birrë mund t’ju kushtojnë ekuivalentin prej 5 deri në 6 £. Kam në plan të kthehem në qytet pas një dekade dhe të shoh se çfarë ka ndryshuar. Është një vend i mrekullueshëm.

https://www.mylondon.news/lifestyle/travel/i-went-european-city-just-31098463?int_source=amp_continue_reading&int_medium=amp&int_campaign=continue_reading_button#amp-readmore-target
