Taksa mbi pasurinë po fiton gjithnjë e më shumë peshë në financat e pushtetit vendor, megjithatë mbetet ende një burim të ardhurash i pashfrytëzuar plotësisht.
Gjatë vitit 2025, 61 bashkitë e vendit arkëtuan rreth 8.1 miliardë lekë, ose afërsisht 81 milionë euro, nga kjo taksë, duke përbërë 18% të totalit të të ardhurave të veta të pushtetit vendor.
Sipas Raportit të Financave Vendore 2025, krahasuar me një vit më parë, të ardhurat nga taksa e pasurisë u rritën me 474 milionë lekë, ose 6.1%, duke konfirmuar një tendencë pozitive në mbledhjen e këtij detyrimi fiskal.
Megjithatë, analiza e të dhënave tregon se kjo rritje nuk është shpërndarë në mënyrë të barabartë mes bashkive. Përkundrazi, sistemi vazhdon të dominohet nga kryeqyteti.
Tirana mbledh pothuajse gjysmën e taksës së pasurisë
Nga 8.1 miliardë lekët e arkëtuara në nivel kombëtar, Bashkia Tiranë ka mbledhur rreth 3.9 miliardë lekë, ose 49% të të gjitha të ardhurave nga taksa mbi pasurinë.
Kjo do të thotë se vetëm një bashki gjeneron pothuajse aq të ardhura sa 60 bashkitë e tjera së bashku, duke reflektuar përqendrimin e aktivitetit ekonomik, zhvillimit urban dhe vlerës së pronave në kryeqytet.
Ndërkohë, gjysma tjetër e të ardhurave ndahet mes të gjitha bashkive të tjera, edhe pse shumë prej tyre kanë përjetuar zhvillim të konsiderueshëm të sektorit të ndërtimit vitet e fundit.
Ky hendek tregon se potenciali fiskal i taksës mbi pasurinë nuk po shfrytëzohet njësoj në të gjithë territorin dhe ngre pikëpyetje mbi administrimin e saj në nivel vendor.
Rritje e fortë në një dekadë, por ende larg potencialit
Në krahasim me vitin 2015, të ardhurat nga taksa mbi pasurinë janë rritur me 146%, një tregues i zgjerimit të bazës tatimore dhe reformave të ndërmarra në financat vendore.
Megjithatë, në raport vlerësohet se pesha e kësaj takse mbetet ende modeste krahasuar me potencialin real që ofron tregu i pasurive të paluajtshme në Shqipëri.
Ekspertët e financave vendore kanë theksuar prej vitesh se shumë prona nuk janë ende të regjistruara apo të rivlerësuara sipas vlerës reale të tregut, ndërsa kapacitetet administrative të bashkive ndryshojnë ndjeshëm nga njëra zonë në tjetrën. Këta faktorë kufizojnë mundësinë për të rritur të ardhurat pa ndryshuar normat e taksimit.
Taksa mbi ndërtesat mbetet burimi kryesor
Struktura e të ardhurave nga taksat mbi pasurinë tregon se pjesa dërrmuese vjen nga ndërtesat.
Sipas raportit janë 79% e të ardhurave vijnë nga taksa mbi ndërtesat, 9% nga taksa mbi tokën bujqësore, 8% nga taksa mbi transaksionet e pasurive të paluajtshme dhe vetëm 4% nga taksa mbi truallin.
Dominimi i taksës mbi ndërtesat tregon se zgjerimi i fondit të banesave dhe objekteve të biznesit mbetet faktori kryesor që ushqen këtë burim të ardhurash për bashkitë.
Sfida mbetet zgjerimi i bazës tatimore
Megjithëse të ardhurat nga taksa mbi pasurinë janë rritur në mënyrë të vazhdueshme, niveli i tyre mbetet i ulët krahasuar me standardet e shumë vendeve evropiane, ku kjo taksë përbën një nga burimet kryesore të financimit të pushtetit vendor.
Në Shqipëri, varësia e madhe nga Bashkia e Tiranës tregon se zhvillimi i këtij instrumenti fiskal nuk është ende i balancuar. Përmirësimi i regjistrit të pronave, përditësimi i vlerësimit të pasurive dhe forcimi i administrimit fiskal në nivel lokal konsiderohen si elementët kyç për të rritur të ardhurat e bashkive në vitet në vijim, pa rënduar domosdoshmërisht barrën tatimore për qytetarët.
