Fondi Monetar Ndërkombëtar pret që ekonomia e eurozonës të rritet me pak më shumë se 1% në vit deri në vitin 2031. Megjithatë, disa nga ritmet më të larta të rritjes në Evropë parashikohen në ekonomi më të vogla, përfshirë Ukrainën e goditur nga lufta, të cilat pritet të zgjerohen me një ritëm mbi dy herë më të lartë se eurozona.
Evropa përballet me vite të tëra rritjeje të ngadaltë ekonomike.
Borxhi i lartë publik, plakja e popullsisë, produktiviteti i dobët, kostot ende të larta të energjisë dhe pasiguria e vazhdueshme gjeopolitike pritet ta mbajnë rritjen shumë poshtë niveleve historike gjatë pjesës së mbetur të kësaj dekade.
Sipas raportit më të fundit të Fondit Monetar Ndërkombëtar, “World Economic Outlook”, ekonomia e eurozonës parashikohet të zgjerohet mesatarisht me vetëm 1.2% në vit gjatë periudhës 2027–2031. Viti më i mirë pritet të jetë 2028-a, kur rritja do të arrijë vetëm 1.4%.
Bashkimi Evropian në tërësi paraqitet pak më mirë, me një rritje mesatare prej 1.4% në vit, ndërsa kulmi pritet gjithashtu në vitin 2028, me 1.6%.
Kjo është një tablo modeste sipas çdo standardi. Prodhimi global parashikohet të rritet me rreth 3.2% në vit gjatë së njëjtës periudhë. Ekonomitë në zhvillim të Azisë pritet të zgjerohen me 4.6% në vit dhe India me 6.5%, ndërsa edhe Afrika nënsahariane pritet të shënojë një rritje prej 4.6%.
Megjithatë, një grup shtetesh evropiane shumë më të vogla, të shtrira nga Mesdheu te Ballkani Perëndimor dhe Evropa Lindore, parashikohet të rriten me një ritëm më shumë se dy herë më të lartë se eurozona gjatë pesë viteve të ardhshme.
5. Moldavia: Reformat dhe integrimi në BE mbështesin rritjen
Moldavia parashikohet të rritet mesatarisht me 3.5% në vit gjatë periudhës 2027–2031, ndërsa viti më i mirë pritet të jetë 2028-a, me një zgjerim prej rreth 3.7%.
Rimëkëmbja vjen pas një serie të rëndë goditjesh: lufta pranë kufirit të saj, kriza energjetike dhe thatësira, të cilat e çuan rritjen ekonomike pranë zeros në vitin 2024.
Kthesa mbështetet te fondet e Bashkimit Evropian dhe te reformat. Brukseli i dha Moldavisë statusin e vendit kandidat në vitin 2022 dhe hapi negociatat e anëtarësimit në vitin 2024. Ndërkohë, Plani i Rritjes i BE-së po kanalizon fonde drejt investimeve publike.
Konsumi i familjeve, i mbështetur nga rritja reale e pagave dhe nga remitancat, të cilat përbëjnë rreth një të dhjetën e Prodhimit të Brendshëm Bruto, siguron pjesën më të madhe të rritjes së mbetur. Nga ana e ofertës, sektorët e teknologjisë së informacionit dhe shërbimeve të tjera janë kontribuuesit kryesorë.
FMN-ja, në përfundim të rishikimit të Nenit IV për vitin 2025, të publikuar në muajin shkurt, deklaroi se rimëkëmbja ishte “mbështetur nga një prodhim i mirë bujqësor, kërkesa e fortë e brendshme dhe financimet e konsiderueshme të BE-së”.
Fondi vlerëson se ruajtja e ritmit të reformave do të jetë thelbësore.
Paralajmërimi i FMN-së është i qartë: rreziqet më të mëdha lidhen me luftën në Ukrainë dhe me çdo ngadalësim të reformave të lidhura me procesin e integrimit në BE.
4. Serbia: Bumi i investimeve ruan ritmin e rritjes
Serbia renditet pak përpara Moldavisë, me një rritje mesatare vjetore prej 3.52%. Në mënyrë të pazakontë, ritmi i saj pritet të përshpejtohet drejt fundit të periudhës, duke arritur kulmin rreth viteve 2030–2031.
Megjithatë, zhvillimet afatshkurtra dominohen nga një datë e vetme.
Vitin e ardhshëm, Beogradi do të organizojë Expo 2027, një panair botëror që pritet të tërheqë miliona vizitorë.
Aktiviteti po nxit një cikël të fuqishëm ndërtimesh dhe investimesh në infrastrukturë, përfshirë autostrada, hekurudha dhe rizhvillim urban. Këtyre u shtohen zgjerimi i bazës prodhuese të orientuar drejt eksporteve dhe investimet e mëdha kineze në sektorin e nxjerrjes së bakrit.
Investimet publike, dhe jo konsumi, përbëjnë motorin kryesor të rritjes.
FMN-ja vlerëson se Serbia ka krijuar rezerva të rëndësishme makroekonomike, pasi ka ulur me sukses inflacionin duke ruajtur njëkohësisht disiplinën fiskale.
Rreziqet lidhen me tensionet politike përpara zgjedhjeve të vitit 2027 dhe me nevojën për të siguruar që investimet e shpejta publike të përkthehen në rritje të qëndrueshme të produktivitetit.
3. Ukraina: Rindërtimi bëhet motori i rritjes
FMN-ja parashikon për Ukrainën një rritje mesatare vjetore prej 3.8%, ndërsa viti 2028 pritet të jetë më i forti, me rreth 4.2%.
Parashikimi mbështetet te rindërtimi i vendit. Ai bazohet në skenarin bazë të FMN-së, sipas të cilit lufta do të zbehet dhe rindërtimi do të fillojë në shkallë të gjerë, duke nxitur një valë investimesh kapitale.
Banka Botërore vlerëson se kostot e rindërtimit tashmë i afrohen nivelit prej 600 miliardë dollarësh.
Nëse hiqet ky supozim, tabloja përkeqësohet ndjeshëm. Skenari negativ i FMN-së, në të cilin luftimet vazhdojnë, parashikon një rritje prej vetëm 1% në vitin 2027.
“Perspektiva mbetet jashtëzakonisht e pasigurt, ndërsa lufta vazhdon të rëndojë mbi popullsinë dhe ekonominë”, deklaroi FMN-ja në vlerësimin më të fundit sipas Nenit IV.
2. Kosova: Kërkesa e brendshme mbetet veçanërisht e qëndrueshme
Kosova parashikohet të mbetet një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë, pavarësisht përmasave relativisht të vogla.
Rritja pritet të stabilizohet pranë nivelit 4%, e mbështetur nga konsumi i fortë i familjeve, investimet publike, prurjet nga diaspora dhe fuqia punëtore e re.
“Zbatimi në kohë i Planit të Ri të Rritjes të BE-së mund t’i japë një shtysë shtesë rritjes ekonomike dhe punësimit”, deklaroi Fondi në raportin më të fundit të Nenit IV për Kosovën.
Faktorët që nxisin rritjen e Kosovës janë të veçantë. Paratë e dërguara nga diaspora e madhe, kryesisht nga Gjermania dhe Zvicra, financojnë si konsumin, ashtu edhe investimet e bizneseve. Në këtë zhvillim kontribuojnë gjithashtu shpenzimet publike për infrastrukturën dhe zgjerimi i sektorit bankar.
Dobësia është ana tjetër e së njëjtës medalje: rritja udhëhiqet nga kërkesa e brendshme dhe mbështetet shumë te importet, ndërsa vendi ende nuk ka krijuar një bazë konkurruese eksportuese.
1. Malta: Ekonomia me rritjen më të shpejtë në Europë
Malta kryeson renditjen afatmesme të FMN-së për rritjen ekonomike në Europë. Fondi pret që ekonomia e saj të rritet me afro 4% në vit gjatë pesë viteve të ardhshme.
Gjatë dekadës së fundit, ishulli është rritur me afro 7% në vit, i mbështetur te turizmi, lojërat online, shërbimet profesionale dhe ato financiare. Zgjerimi i ekonomisë ka tërhequr gjithashtu një numër të madh punonjësish të huaj.
Ky model tashmë po hyn në një fazë pjekurie. Me papunësinë pranë niveleve më të ulëta historike dhe me mungesën gjithnjë e më të theksuar të fuqisë punëtore, Malta nuk mund të mbështetet më vetëm te rritja e shpejtë e numrit të punonjësve.
Sipas FMN-së, “prurja e punonjësve të huaj, e cila ka nxitur aktivitetin ekonomik në të kaluarën, ka ushtruar gjithashtu presion mbi infrastrukturën dhe shërbimet publike, duke nxjerrë në pah kufijtë e modelit aktual të rritjes së mbështetur te përdorimi intensiv i fuqisë punëtore”.
Faza e ardhshme e suksesit ekonomik të Maltës do të varet më pak nga zgjerimi i fuqisë punëtore dhe më shumë nga rritja e produktivitetit.
Sipas FMN-së, forcimi i financave publike dhe, në të njëjtën kohë, rritja e investimeve në infrastrukturë, arsim dhe inovacion do të jenë vendimtare për rritjen e potencialit afatgjatë të ekonomisë.
Shqipëria mes ekonomive me rritjen më të shpejtë në Evropë, mbi dyfishin e eurozonës
Edhe Shqipëria renditet mes ekonomive evropiane me ritmet më të larta të rritjes për periudhën 2027–2031. Sipas parashikimeve të FMN-së, ekonomia shqiptare pritet të zgjerohet mesatarisht me 3.19% në vit, duke u renditur pas Maltës, Kosovës, Ukrainës, Serbisë dhe Moldavisë. Ritmi i Shqipërisë është pak më i lartë se mesatarja botërore prej 3.15% dhe tejkalon Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Bosnjë-Hercegovinën dhe Rumaninë. Krahasuar me eurozonën, e cila parashikohet të rritet me vetëm 1.21% në vit, ekonomia shqiptare pritet të zgjerohet rreth 2.6 herë më shpejt, ndërsa ndaj mesatares së Bashkimit Europian prej 1.44%, ritmi është mbi dy herë më i lartë./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
