Qeveria ka hedhur për konsultim projektligjin për krijimin e Këshillit Fiskal të Republikës së Shqipërisë, një institucion i ri i pavarur që synon të forcojë disiplinën fiskale, transparencën dhe qëndrueshmërinë e financave publike në vend. Nisma vjen në kuadër të përafrimit me standardet e Bashkimit Europian dhe praktikave më të mira ndërkombëtare për mbikëqyrjen e politikave fiskale.
Sipas relacionit shpjegues të projektligjit, Shqipëria aktualisht nuk disponon një institucion të pavarur të dedikuar për vlerësimin e zhvillimeve fiskale dhe makroekonomike, çka kufizon ndarjen mes hartimit të politikave dhe vlerësimit të tyre. Përmes Këshillit Fiskal synohet krijimi i një mekanizmi profesional dhe të pavarur që do të monitorojë respektimin e rregullave fiskale, do të analizojë parashikimet makroekonomike dhe do të vlerësojë dokumentet kryesore buxhetore të qeverisë.
Institucioni i ri do t’i përgjigjet Kuvendit të Shqipërisë dhe do të ketë statusin e personit juridik publik të pavarur. Një nga objektivat kryesore është forcimi i rolit mbikëqyrës të Parlamentit, duke i ofruar deputetëve analiza profesionale dhe opinione të pavarura mbi projektbuxhetin, programet fiskale dhe rreziqet që mund të cenojnë stabilitetin e financave publike.
Projektligji parashikon që Këshilli Fiskal të përbëhet nga tre anëtarë me mandat gjashtëvjeçar dhe me angazhim me kohë të plotë. Ata do të zgjidhen përmes një procedure publike konkurrimi, do të vlerësohen nga Komisioni Parlamentar i Ekonomisë dhe Financave dhe më pas do të miratohen nga Kuvendi. Kandidatët duhet të plotësojnë kritere të forta integriteti, pavarësie politike, kualifikimi akademik dhe eksperience profesionale në fushat e ekonomisë dhe financave.
Në mbështetje të veprimtarisë së tij do të ngrihet edhe një Sekretariat Teknik, i përbërë nga specialistë të përzgjedhur me konkurs, i cili do të sigurojë analizat, studimet dhe mbështetjen administrative të nevojshme për funksionimin e institucionit.
Një element i rëndësishëm i projektligjit është detyrimi për transparencë publike. Këshilli Fiskal do të publikojë analizat dhe opinionet e tij, do të paraqesë raporte vjetore dhe do t’i nënshtrohet periodikisht vlerësimeve të jashtme për të garantuar cilësinë dhe pavarësinë e punës së tij. Gjithashtu, ai do të ketë të drejtë të kërkojë informacion nga institucionet publike për realizimin e detyrave ligjore.
Sipas Ministrisë së Financave, ngritja e këtij institucioni do të kushtojë rreth 39 milionë lekë në vit. Nga kjo shumë, 32 milionë lekë do të përdoren për pagat e tre anëtarëve të Këshillit Fiskal dhe pesë specialistëve të Sekretariatit Teknik, ndërsa pjesa tjetër do të mbulojë shpenzimet operative dhe investimet fillestare për funksionimin e institucionit. Financimi do të sigurohet nga buxheti i shtetit dhe do të planifikohet në Programin Buxhetor Afatmesëm 2027-2029.
Krijimi i Këshillit Fiskal konsiderohet një hap i rëndësishëm në forcimin e arkitekturës së qeverisjes ekonomike në Shqipëri. Përveç rritjes së transparencës dhe llogaridhënies në menaxhimin e financave publike, institucioni i ri pritet të kontribuojë në identifikimin e hershëm të rreziqeve fiskale dhe në përmirësimin e cilësisë së vendimmarrjes ekonomike, duke rritur besueshmërinë e politikës fiskale si brenda vendit ashtu edhe ndaj partnerëve ndërkombëtarë./ekofin.al
