Suedia është bërë vendi i parë në Europë që i afrohet statusit të një shoqërie pa duhan, sipas të dhënave më të fundit të publikuara nga Këshilli Suedez për Informacionin mbi Alkoolin dhe Drogat (CAN). Raporti tregon se në vitin 2025 më pak se 5% e popullsisë suedeze deklaron se pi duhan çdo ditë, një nivel që konsiderohet gjerësisht si pragu për një shoqëri “smoke-free”.
Sipas studimit, vetëm 10% e suedezëve të moshës 17–84 vjeç kishin konsumuar cigare gjatë muajit të fundit, ndërsa pjesa e duhanpirësve të përditshëm ka vazhduar të bjerë ndjeshëm krahasuar me dy dekadat e fundit. Raporti evidenton se rënia e duhanpirjes është shoqëruar me rritjen e përdorimit të produkteve të tjera që përmbajnë nikotinë, si snus-i dhe cigaret elektronike.
Autorët e raportit theksojnë se Suedia ka ndjekur prej vitesh politika të forta për kontrollin e duhanit, duke përfshirë taksimin, kufizimet e marketingut, paralajmërimet shëndetësore dhe zgjerimin e ambienteve pa tym. Sipas analizës, këto masa kanë luajtur një rol të rëndësishëm në uljen graduale të konsumit të cigareve.
Megjithatë, raporti evidenton edhe një zhvillim tjetër: ndërsa duhanpirja ka rënë, përdorimi i produkteve të tjera të nikotinës është rritur. Në vitin 2025, rreth 22% e popullsisë kishte përdorur snus gjatë muajit të fundit, ndërsa 5% raportuan përdorimin e cigareve elektronike. Në total, rreth 30% e suedezëve kishin përdorur të paktën një produkt nikotine gjatë 30 ditëve të fundit.
Ekspertët e shëndetit publik vijojnë të theksojnë se produktet që përmbajnë nikotinë nuk janë pa rrezik dhe nuk duhet të përdoren nga të rinjtë apo nga persona që nuk konsumojnë produkte nikotine. Megjithatë, përvoja suedeze po studiohet gjithnjë e më shumë në nivel europian si një shembull i mënyrës se si normat e duhanpirjes mund të reduktohen në mënyrë të qëndrueshme.
Për Shqipërinë, ku prevalenca e duhanpirjes mbetet ndër më të lartat në rajon, rasti suedez ofron një mundësi për të reflektuar mbi efektivitetin e politikave aktuale dhe mbi mënyrat se si mund të përshpejtohet ulja e konsumit të cigareve. Edhe pse realitetet sociale dhe ekonomike janë të ndryshme, përvoja e Suedisë tregon se ndryshimi është i mundur kur politikat publike, edukimi dhe inovacioni zhvillohen paralelisht.
Rënia e duhanpirjes në Suedi nuk ka ndodhur brenda natës. Ajo është rezultat i një procesi shumëvjeçar që ka transformuar gradualisht sjelljet e konsumatorëve. Sot, vendi konsiderohet një nga shembujt më të spikatur në Europë për uljen e konsumit të cigareve tradicionale dhe për afrimin drejt objektivit të një brezi me gjithnjë e më pak duhanpirës.
