Pagat në sektorin e ndërtimit vijojnë të mbeten të përqendruara kryesisht në fashat e ulëta dhe të mesme, duke reflektuar një strukturë tregu ku pesha më e madhe e punësimit nuk përkthehet domosdoshmërisht në paga të larta. Të dhënat e fundit të tatimeve tregojnë se rreth 25% e totalit të punonjësve në ndërtim paguhen me paga mujore bruto nga 40 mijë deri në 50 mijë lekë, duke e bërë këtë fashë pagash segmentin më të madh të punësimit në sektor.
Në total, sektori i ndërtimit numëron 64,572 punonjës të deklaruar, ku shpërndarja e pagave tregon një prirje të qartë drejt niveleve relativisht të ulëta të kompensimit. Përveç fashës 40–50 mijë lekë, 18% e punonjësve rezultojnë të deklaruar me pagë fikse 40 mijë lekë, ndërsa 12% marrin paga nën 40 mijë lekë. Kjo do të thotë se mbi gjysmën e punonjësve në ndërtim (rreth 55%) paguhen me paga deri në 50 mijë lekë në muaj, një nivel që mbetet modest krahasuar me intensitetin e punës dhe rrezikun fizik që karakterizon këtë sektor.
Në fashat mbi 50 mijë lekë, pesha e punonjësve nis të bjerë. 22% paguhen nga 50 mijë deri në 70 mijë lekë, ndërsa 12% nga 70 mijë deri në 100 mijë lekë. Vetëm 10% e punonjësve në ndërtim përfitojnë paga mbi 100 mijë lekë, ku 3% janë në fashën 100–120 mijë lekë dhe 7% mbi 120 mijë lekë. Këto shifra tregojnë se pagat e larta mbeten të përqendruara në një pjesë relativisht të vogël të fuqisë punëtore, kryesisht në role të specializuara, teknike ose drejtuese.
Dominanca e pagave të ulëta lidhet ngushtë edhe me strukturën e aktiviteteve brenda sektorit. Rreth 40% e punonjësve janë të angazhuar në ndërtimin e ndërtesave rezidenciale dhe jo-rezidenciale, ndërsa një pjesë e konsiderueshme punon në punime të specializuara ndërtimi, instalime elektrike, hidraulike dhe punime përfundimtare. Këto aktivitete, ndonëse intensive në punë, shpesh shoqërohen me paga të deklaruara minimale ose pranë kufirit të pagës minimale, sidomos për punëtorët jo të kualifikuar ose sezonalë.
Ekspertët e administratës tatimore theksojnë se shpërndarja e pagave në ndërtim nuk reflekton gjithmonë realitetin e tregut. Në praktikë, sektori identifikohet si një nga më problematikët për nëndeklarimin e kostove të punës, ku pagat e deklaruara janë shpesh më të ulëta se niveli real i pagesës. Kjo ndodh paralelisht me përdorimin e punëtorëve të përkohshëm ose informalë, veçanërisht në fazat intensive të punimeve.
Fakti që një në katër punonjës paguhet në fashën 40–50 mijë lekë, ndërkohë që sektori përjeton rritje të vazhdueshme të aktivitetit dhe investimeve, nënvizon një kontrast të fortë mes fitimeve potenciale të industrisë dhe përfitimeve reale për fuqinë punëtore. Kjo situatë jo vetëm që ndikon në të ardhurat e punonjësve dhe në kontributet shoqërore, por krijon edhe presion të vazhdueshëm mbi sistemin fiskal dhe konkurrencën e ndershme në treg.
Në këtë kontekst, pagat në ndërtim mbeten një tregues kyç për të kuptuar jo vetëm kushtet e punës në sektor, por edhe nivelin e formalizimit të ekonomisë. Për sa kohë që pjesa më e madhe e punonjësve vazhdon të deklarohet në fashat më të ulëta të pagave, ndërtimi do të mbetet një nga sektorët më të ekspozuar ndaj riskut fiskal dhe informalitetit, pavarësisht rolit të tij të rëndësishëm në rritjen ekonomike. /ekofin.al
