Guvernatori i Banka e Shqipërisë, Gent Sejko, theksoi rëndësinë e historisë monetare si një pasqyrë e zhvillimeve ekonomike dhe shoqërore të vendit, gjatë fjalës së mbajtur në ceremoninë e çeljes së ekspozitës “Paraja rrëfen: 100 vjet jetë dhe ngjarje, Banka e Shqipërisë”. Aktiviteti u zhvillua në Selinë Qendrore nr. 2 të Bankës së Shqipërisë dhe vjen në një moment me simbolikë të veçantë, mes 100-vjetorit të themelimit të bankës qendrore në vitin 1925 dhe përvjetorit të hedhjes në qarkullim të monedhës së parë kombëtare shqiptare në vitin 1926.
Në fjalën e tij, Guvernatori nënvizoi se ekspozita, e realizuar në bashkëpunim me Instituti Italian i Kulturës, synon të shkojë përtej historisë institucionale të bankës qendrore, duke rrëfyer edhe përditshmërinë ekonomike të shoqërisë shqiptare ndër dekada. Përmes dokumenteve arkivore, objekteve, imazheve dhe rrëfimeve, ekspozita pasqyron mënyrën se si shqiptarët janë paguar, kanë kursyer, kanë përballuar kriza ekonomike dhe kanë ndërtuar pritshmëri për stabilitet dhe zhvillim.
Sejko theksoi se historia e Bankës së Shqipërisë dhe e monedhës kombëtare shpaloset si një udhëtim në tri faza të mëdha historike, të ndikuara nga ndryshimet politike, zhvillimet gjeopolitike dhe transformimet ekonomike të vendit. Sipas tij, banka qendrore ka vepruar nën pothuajse të gjitha regjimet monetare, nga standardi i arit, te ekonomia e centralizuar, e deri te kornizat moderne të politikës monetare dhe synimi i stabilitetit të çmimeve, duke ruajtur vazhdimisht rolin e saj si një institucion stabiliteti.
Guvernatori vuri theksin se ekspozita nuk i trajton këto periudha si kapituj të mbyllur, por si mësime të vlefshme për të tashmen dhe të ardhmen. Historia monetare, sipas tij, kujton se stabiliteti ekonomik nuk është i garantuar dhe se krizat, inflacioni apo paqëndrueshmëria financiare kanë kosto reale për familjet dhe bizneset. Në këtë kuadër, Sejko theksoi rëndësinë e komunikimit të bankave qendrore me publikun, përmes ekspozitave, muzeve dhe aktiviteteve edukative, për të ndërtuar besim, transparencë dhe kuptim më të gjerë të politikave monetare.
Një element i veçantë i ekspozitës, sipas Guvernatorit, është shtrirja e saj përtej Tiranës, me synimin që historia monetare dhe edukimi financiar të afrohen më shumë me komunitetet. Ai vlerësoi gjithashtu bashkëpunimin me Banka Qendrore e Republikës së Kosovës, duke njoftuar se ekspozita do të prezantohet së shpejti edhe në Prishtinë, si pjesë e forcimit të bashkëpunimit kulturor dhe institucional rajonal.
Në kuadër të 100-vjetorit, Guvernatori bëri të ditur edhe prezantimin e një vepre studimore të përgatitur nga profesori i ndjerë Aristotel Pano, kushtuar një shekulli të sistemit monetar dhe bankës qendrore në Shqipëri. Botimi dokumenton në mënyrë të strukturuar zhvillimet kryesore të historisë monetare dhe bankare të vendit dhe përbën një kontribut të rëndësishëm për studiuesit dhe publikun e gjerë.
Në mbyllje, Sejko falënderoi ekipin e Muzeut të Bankës së Shqipërisë, Komitetet Shkencore, bashkëpunëtorët vendas dhe ndërkombëtarë, si dhe partnerët institucionalë që kontribuuan në realizimin e ekspozitës. Ai ftoi qytetarët ta vizitojnë ekspozitën me kureshtje dhe të angazhohen në dialog mbi historinë monetare të Shqipërisë, duke theksuar se misioni i saj përmbushet nëse ajo nxit interes, pyetje dhe reflektim mbi rrugëtimin ekonomik të vendit.
